Thread by @karatasgokhan_

Tipik bir #Rumeli sehri Defterdar Kalaun Yusuf Paşa Camii , #Maglaj Kalesi ve Saat kulesi #Maglay -Bosna Hersek

Günümüzde küçük bir kasaba durumunda olup Bosna’daki eski Osmanlı şehirleri içinde en iyi korunanlarından biridir. Eski yerleşim yeri Ozren dağlarının yamaçlarıyla

kuşatılmış dar bir arazide yer alır. Nisbeten iyi korunmuş, Ortaçağ’a ait bir kalesi güneyden bu yerleşme yerine hâkim bir kayalığın üzerinde kurulmuştur. Kale Ortaçağ’dan kalma, daha küçük olan Yukarı Kale ve daha büyük olan Aşağı Kale olarak ikiye ayrılmıştır. Aşağı Kale

XVIII. yüzyılda yapılmıştır. Kasabanın yeni kısmı ise Bosna çayının sol (batı) yakasında küçük bir ovada bulunur. Şehrin Bosna’nın Avusturya tarafından işgali döneminde, XIX. yüzyılda Bosanski Samac’dan Saraybosna’ya uzanan bir demiryolu inşasının sebep olduğu bu yeni kesimi

özellikle 1950’lerden sonra hızla gelişti.

Maglay, küçük bir Ortaçağ kalesinin nasıl önemli bir müslüman kasabasına dönüştüğünün güzel bir örneğidir. Merkezî Bosna’nın ana girişlerinden birinde yer aldığı için, her ne kadar buna dair arkeolojik deliller henüz bulunmasa da tarih

öncesi dönemlerden itibaren bir yerleşim yeri olmalıdır. Maglay bölgesinde, XIII-XV. yüzyıllar arasına ait tipik Bosna lahdi tarzında mezar taşlarına rastlanmıştır. Şehrin esas merkezi olan Yukarı Maglay Kalesi ilk defa, Eylül 1408’de bir sefer dönüşünde Macar-Hırvat Kralı

Sigismund’un bir fermanında “Maglay kalemizin altında” şeklinde zikredilmiştir. Ancak kale daha eskidir. Kalenin 1962-1963 yıllarındaki kapsamlı restorasyonu sırasında gerçekleştirilen arkeolojik kazılar, XIII-XV. yüzyıllar arasına ait birçok Slav seramik eşyanın yanı sıra XIV.

yüzyıla ait “Kesselhaube” tarzında yapılmış demir miğferleri de gün yüzüne çıkardı. Kale büyük bir ihtimalle, XIV. yüzyılın sonlarında Macar-Hırvat Kralı Lajos’un ölümünün ardından (1388) Macarlar’la savaşlarında başarı kazanan Bosna Kralı I. Tvrtko tarafından inşa edilmiştir.

Osmanlı fethine kadar Maglay’a dair başka bir kayda rastlanmamaktadır. Osmanlılar’ın Bosna’yı 1463’te fethetmesinden ve Macarlar’ın Bosna’nın kraliyet merkezi Jajče’yi (Yayça) Osmanlılar’dan alıp burayı bir savunma hattı merkezi haline getirmesinden sonra (1464) Osmanlılar, Macar

sınırında bir tampon devlet kurdular. Bu küçük devletin merkezi, Bosna tarafında yer alan ve Maglay’ın 40 km. güneyinde bulunan Vranduk Kalesi’ydi. Bu tampon devlet 1476 yılına kadar sürdü. Maglay Kalesi, Türkler’in eline bundan kısa bir süre sonra geçmiş olmalıdır.

890 (1485) tarihli Osmanlı tahriri Maglay’dan bahseden en eski ikinci kaynaktır. Maglay artık küçük bir idarî merkez haline gelmiş, nâhiye-i Kal‘a-i Maglay olmuştur. Kalenin yer aldığı tepenin eteklerinde dışarıdan gelen ve burada yerleşen Ulahlar’dan (Romence konuşan ve

hayvancılıkla uğraşan göçerler) meydana gelen otuz iki hânelik küçük bir yerleşim yeri bulunuyordu (BA, TD, nr. 18, 24). Osmanlılar, Maglay’ın 25 km. kuzeyindeki Doboy (Doboj) Kalesi’ni de Şubat 1503’te aldılar, böylece Maglay artık doğrudan sınır hattı olmaktan kurtuldu. Ancak

bu fetih daha önce gerçekleşmiş olmalıdır. Zira Hersek sancak beyinin ve Mimar İbrâhim’in sorumluluğu altında 12 Haziran - 1 Temmuz 1490 tarihlerinde yapılan Bosna’daki Doboy Kalesi tamiratına ilişkin kayıtta Doboy’un Osmanlı dizdarından bahsedilmektedir. Bu da fethin aslında

on üç yıl önce, Osmanlılar’ın Tuna nehri kıyısındaki Ram Kalesi’ni ve Drina nehri üzerindeki İzvornik Kalesi’ni güçlendirmeleri sırasında gerçekleştiğini göstermektedir.

Maglay, kuzeyinde bulunan ve bir kaza merkezi olan Doboy’a bağlı bir belediye merkezidir. Bosna’nın

Bosna savaşı sırasında kendisini Sırp Cumhuriyeti olarak ilân eden kesiminde yer almaktadır. Maglay, Bosna-Hırvatistan Federasyonu’nun “görülmeyen sınırları içerisinde” müslümanlar tarafında kalmaktadır.

islamansiklopedisi.org.tr/maglay