Thread by @wvlancker

De armoedetrends zijn niet goed. De 'lokale armoedebarometer' van Decenniumdoelen kleurt rood. Maar: interpretatie is moeilijk. De manier waarop de barometer is samengesteld zorgt ervoor dat goed, lokaal beleid soms wordt afgestraft. Een (lange 😬) draad. komafmetarmoede.be/armoedebaromet…

Vooreerst: armoede is een probleem dat zich uitstrekt over veel levensdomeinen, maar de kern van de zaak is een te laag inkomen om op een treffelijke manier te kunnen leven. Dat wordt gemeten obv het 'armoederisico' of de 'monetaire armoede' op Vlaams en federaal niveau. /2

De cijfers: 16% van de Belge en 11% van de Vlamingen leeft in een gezin met een besteedbaar gezinsinkomen onder de armoedegrens, die 60% van het mediane besteedbaar gezinsinkomen in België bedraagt. Cijfers en methode: statbel.fgov.be/nl/themas/huis… /3

Op lokaal niveau zijn die cijfers niet beschikbaar. Hoeveel armen zijn er in Gent of Antwerpen? We weten dat niet. (Er wordt gewerkt aan een indicator die ook op lokaal niveau het armoederisico in kaart kan brengen, maar dat is voorlopig nog toekomstmuziek). /4

Er zijn wel heel wat indicatoren beschikbaar op lokaal niveau die iets leren over de levensomstandigheden en kwetsbaarheden van mensen. Denk aan 'aandeel mensen met een leefloon', 'aandeel mensen met een verhoogde tegemoetkoming', 'langdurige werkloosheid', 'eenoudergezinnen' /5

Die indicatoren zijn nuttig als signaalgevers op lokaal niveau: een hoge concentratie van langdurig werklozen in een specifieke wijk, bv., leert beleidsmakers dat daar actie nodig is, en gericht sociaal beleid. Men kan daar bv. toegankelijke dienstverlening concentreren. /6

Maar die indicatoren meten geen armoede. Armoede is bijvoorbeeld veel ruimer dan het aandeel mensen met een leefloon, en wie in een sociale woning woont is niet noodzakelijk arm (het kan zelfs net de weg uit armoede zijn!). /7

De enige indicator op lokaal niveau die echt iets zegt over armoede is de kans-armoedeindicator van @kindengezin: die meet kwetsbaarheid op zes levensdomeinen, inclusief inkomen, bij gezinnen waar een kindje werd geboren. De interpretatie van de indicator is coherent. /8

Het MISSION onderzoek in Kortrijk dat vorig jaar werd afgerond toont dat die meting goed spoort met de meting van het monetaire armoederisico. kortrijk.be/mission Het aandeel kinderen dat volgens deze definitie geboren is in kansarmoede is verdubbeld in de laatste 10 jaar. /9

Probleem: de kansarmoede-indicator van Kind en Gezin gaat over een zeer specifieke groep (gezinnen met jonge kinderen), en er kan wat lokale variatie zijn in de meting omdat het gebaseerd blijft op een subjectieve inschatting van de regioverpleegkundigen. /10

Het belangrijkste: effecten van het beleid kunnen er niet uit worden afgeleid! Omdat de meting eenmalig is kan je nooit zien in de cijfers of de desbetreffende gezinnen goed geholpen zijn of niet. Ook deze indicator geeft een belangrijk signaal, maar meet geen beleid. /11

Terug naar de lokale armoedebarometer van Decenniumdoelen dan: dat is een score gebaseerd op 16 indicatoren. (komafmetarmoede.be/armoedebaromet…). Een verandering op deze indicatoren wordt dan gescoord met een positief of negatief cijfer, geen verandering krijgt een score nul. /12

Het probleem is echter dat veranderingen in die 16 indicatoren heel moeilijk te interpreteren zijn, en dat sommige indicatoren zowel veranderingen in kwetsbaarheid als veranderingen in het beleid capteren. /13

Een voorbeeld: het aantal huishoudens met een Verhoogde Tegemoetkoming is voor Decenniumdoelen een 'potentiële armoede-indicator'. Een stijging wordt negatief gescoord, het betekent in die interpretatie een verslechtering van de situatie. Dat is problematisch! /14

Verhoogde tegemoetkoming is een federale tegemoetkoming waardoor mensen minder betalen voor gezondheidszorg. Een belangrijk, structureel beleidsinstrument. Een gemeente die goed armoedebeleid voert zal er alles aan doen om de verhoogde tegemoetkoming maximaal toe te kennen. /15

Maar een gemeente die maximaal toekent, door bv. actief op zoek te gaan naar mensen die hun recht niet opnemen, zullen ook een stijging van de cijfers zien. En worden dus negatief beoordeeld in de armoedebarometer. /16

Hetzelfde geldt voor aantal leefloners: een gemeente kan strenger zijn en dus minder mensen helpen, en daarvoor in de armoedebarometer beloond worden. Veel van de indicatoren opgenomen in de lokale armoedebarometer zijn in hetzelfde bedje ziek. /17

Een verandering in de onderliggende indicatoren kan gevolg zijn van beleid, gevolg zijn van onderliggende kwetsbaarheid, of van beide. Het is niet mogelijk om dat goed te interpreteren omdat alles in één cijfer wordt gegoten. /18

Het hoeft geen betoog dat zoiets tot averechtse effecten kan leiden. Hoewel de bedoeling van de lokale armoedebarometer goed is, en het lokale niveau meer aandacht moet krijgen in het armoedebeleid, is het geen goed meetinstrument om de armoede in kaart te brengen. /19

Ik eindig graag met advies rond het gebruik van indicatoren om het armoedebeleid te stofferen:

1. Vertrek vanuit een duidelijke definitie van armoede, en zoek indicatoren die daar mee overeenkomen
2. Die indicatoren moeten vergelijkbaar zijn, en consistent gemeten worden
/20

3. Een goede beleidsindicator is responsief voor beleidsveranderingen, en moet ook zo geïnterpreteerd worden
4. Beter beleid moet tot een betere score leiden
5. Voeg geen sociodemografische en beleidsindicatoren samen in een index die geen eenduidige interpretatie heeft
/21

6. Gebruik liever individuele indicatoren die elk op zich makkelijk te interpreteren zijn, dan een amalgaam van indicatoren die elkaar (kunnen) tegenspreken
7. Wees transparant in de opbouw én in de interpretatie van het meetinstrument
/22

Het lokaal niveau wordt alsmaar belangrijker in de strijd tegen armoede. Het is goed om daar aandacht voor te hebben, en dit is dan ook een pleidooi voor een verdere uitbouw van goede indicatoren op lokaal niveau. Ook: meer bevoegdheden vereisen meer middelen. /23

Maar: de belangrijkste hefbomen voor het armoedebeleid, ook voor het lokale beleid, liggen op Vlaams en federaal niveau. Daar moet beleidsactie komen, daar liggen de kansen om eindelijk de armoede te verminderen voor het grijpen. Wie doet het? #vivaldi #septemberverklaring /FIN