Thread by @OrientusPrime

0)2021 yılının sonuna geliyoruz. Vatandaşı olması zor bir ülkede yaşıyoruz. Hergün sizi aşağıya çeken bu ortamda kim olduğunuza - hangi ülkede yaşadığınıza bakmayan, ayrımcılık yapmayan, her gün gelişen kripto para hareketi sığınılabilecek yegane limanlardan.

1)İnsanların bu hareketin ideolojisini de altyapısını da inşa edilen sistemlerin altında yatan mantığı da anlamasını istiyorum. Bu sebeple hep dolaylı işaret etmişimdir düşündüklerimi fakat bugün biraz daha net olmaya çalışacağım. Direkt problemler üzerinden ilerleyeceğim.

2)Öncelikle ekosistemlerden başlayalım. Mevcutta da zaten kullanılan, yüksek aktivite olan 4 merkeziyetsiz ekosistem mevcut.

A)Ethereum
B)Solana
C)Avalanche
D)Cosmos

Bu 4 ekosisteme 2022'de 5 yıllık geliştirme sürecini tamamlayan Polkadot katılacak.

E)Polkadot

3)Benim en çok sevdiğim şey bu tarz L1 ekosistemlerini incelemek zaten. Polkadot ile rakipleri arasında şuan devasa bir fark var. Polkadot'un yapısı itibariyle geliştirme tamamlanana kadar pek bir şey gösteremediği için bu şuan farkedilemiyor.

4)Polkadot'un Parachain'lerinden bahsettim daha önce zaten. O konuda hangi projelere dikkat etmek gerektiğine medium yazımdan bakabilirsiniz. Parachainlere benzer şekilde ölçeklenme altyapısına direkt entegre yapılara diğer ekosistemlerde de bakalım.

orientusprime.medium.com/adan-z-ye-polk…

5)Ethereum tarafında en önemli aktörler Zk Rollup ekipleri. Bunlar da

A)@StarkWareLtd
B)@the_matter_labs (Zksync)
C)@0xPolygon

6)Cosmos tarafında en önemli ekipler EVM desteği üzerine çalışan EVMOS ve Data Availability çalışan Celestia birlikteliği. Cosmos ekosistemine bu ikilinin damga vurması oldukça olası.

A)@EvmosOrg
B)@CelestiaOrg

7)Avalanche tarafında Subnet'ler kendileri tarafından geliştiriliyor. Bunun dışında dışardan bir teknoloji geliştiren bir proje yok. Avalanche ekibinin eleştirilerine rağmen Rollup ekiplerinin Avalanche'a da geldiğini göreceğiz bence fakat Data sorunu için çözümleri eksik.

8)Solana tarafı donanım arttırımı + parallelik üzerine gitmeyi planlıyor fakat parallelikleri idealden uzak. Yeni VM'ler bu konuya katkıda bulunabilir. EVM desteğiyle AAVE ve CURVE gibi projelerin ilgisini çeken Neon VM bu konuda önemli.

@neonlabsorg

9)Ekosistemlerden DEX'lere devam edelim. Uniswap v2 stili AMM'ler hala oldukça popüler. Bir diğerleri de Curve tarzı stable odaklı AMM'ler. Bunlar farklı zincirlerde farklı isimlerle yaşamaya devam edecektir.

10)İnovasyon anlamında DEX'lerin gideceği yer de aslında standarta geri dönmek. Yani Orderbook sistemi. Token Swap, Futures-Margin ve Options için ayrı ayrı uygulamalar da gelecektir her ekosistemde. Bunları teker teker sıralamak çok zor olur ama bir iki uygulama örneği verelim.

11)Ethereum'da bir şey söylemek zor. Likidite Rollup'lara bölünecek. Hepsinde farklı uygulamalar çıkacaktır. Mainnet'de standart swap yapmak için @MEVprotection ideal.

12)Solana'da token swaplarını @ProjectSerum ve üzerinde çalışan @RaydiumProtocol domine ediyor. Uzun süre de değişmez gibi bu durum. Boş geçmeyelim dersek futures ve margin uygulamalarına bakılabilir. Onda da takip ettiğim @DriftProtocol var mesela.

13)Cosmos üzerinde EVMOS üzerinde çıkacak DEX'lere de dikkat etmek gerekir fakat mevcutlardan gelecek önemli DEX Cosmos Hub'dan shared security alacak Gravity.

@gravity_bridge

14)Avalanche'da @traderjoe_xyz kendi Subnet planlarını yapıyor, stable pairler için @Platypusdefi'e bakılabilir ve de Orderbook tabanlı DEX için @dexalotcom'a bakılabilir fakat onun da bir Subnet'e geçmesi gerekebilir.

15)Polkadot'da akıllı kontrat Parachain'lerinin kendi iç DEX'leri oluşacaktır. Daha genel DEX'ler için genel maksat swaplarda @AcalaNetwork ve @ParallelFi erken rakipler olacak. Private DEX çözümü ile @MantaNetwork de kullanım alanı bulacaktır.

16)Gelelim bir diğer ana uygulama olan Lending'e. Lending farklı zincirlerde farklı uygulamalar tarafından yapılsa da genelde klasik mantıkla işleyen bir sistem. Bu konuda benim en beğendiğim çalışma ise daha çok DEX'iyle bilinen Sushi'nin isolated lending çözümü Kashi.

17)Isolated Lending sayesinde Lending platformlarındaki token miktarı daha rahat arttırılabilir. Bu açıdan benim takip edeceğim konu bu olacaktır. Mevcut mantıkten proje yazmıyorum çünkü mesele teknoloji değil. Yaygınlığına ve desteğine bakmak lazım sadece.

18)Gelelim işin Farming tarafına. Bu konuda @iearnfinance 'ın hiçbir işe yaramayan yönetim tokenine gelirden pay verme kararı sert yükselişine sebep oldu.

19)İnovasyon anlamında ise en önemli katkı @danielesesta'dan gelir getiren farm tokenlerini üstte bahsettiğim Kashi'nin isolated lending mantığı ile merkeziyetsiz dolar için teminat olarak kullanmasıyla oluşturduğu @MIM_Spell ile geldi.

20)Bu konuda diğer gelişmeler de projelerin Farm ödülü vermek yerine collateral destekli @OlympusDAO gibi projelerden likidite satın almaya yönelmeleri oldu. Protocol Owned Liqudity denilen bu kavram da oldukça popüler oldu.

21)Bu konudaki önemli bir diğer proje yine @danielesesta'dan geldi. Olympus'un forku olan @Wonderland_fi Avalanche üzerinde çıkış yaptı ve Avalanche ekosisteminin mevcut market değeri anlamında zirvesine yerleşti.

22)Farming'de önemli bir konuda otomasyon bu konuda YFI'den @AndreCronjeTech YFI için @thekeep3r'ı yapmıştı. @gelatonetwork hatta @chainlink gibi rakiplerin yanında yine @danielesesta'den bu sefer @PopsicleFinance geldi. Bu sorunu @AcalaNetwork gibi kökten çözmeli platformlar.

23)Daniele bu senenin en önemli figürlerindendi. Vaktim olsa özel yazı yazacaktım onun için. Onu takip eden iyi bir topluluk desteği de var. Onlara kısaca Frog Nation deniliyor. Daniele de onların başındaki Benevolent Dictator.

24)Kısa kısa yazmayı sevmiyorum. Twitter'ın yoğun isteği üzerine bir mola verelim. Siz o arada beğenip takip edin ben de 25'ten yazmaya devam edeyim.

25)Daniele'den devam edelim. @traderjoe_xyz ile $MIM pairlerine verilen Farm ödülleri konusunda tartışma yaşayınca Kashi uygulamasından faydalandığı ve @0xMaki ayrıldıktan sonra yönetim sorunu yaşayan Sushi'ye yönetimine yardımcı olmak için iş birliği teklifinde bulundu.

26)Durmayı pek sevmeyen ve takip edilmesi gereken bir arkadaş. Tek eksisi Luna ve $UST ile fazla yakın olması. Neden negatif bulduğumu anlatmak için Sentetik token uygulamalarına geçeyim. Sentetik tokenler kısaca değeri bir varlığa eşitlenmiş tokenlere verilen isim.

27)Şirket hisselerine de uygulanması mümkün fakat daha çok talebi sentetik dolarlar görüyor. En önemli örneği de bilindiği gibi $DAI. $DAI @MakerDAO tarafından yönetilen teminat destekli olarak basılan bir sentetik dolar. Uzun yıllardır kurulan sistemlerden nadir ayakta kalanı.

28)Fakat ayakta kalabilmiş olsa da bu yolda çok büyük tehlikeler geçirmiş bir proje @MakerDAO. Corona ilk çıktığı zamanki panik çöküşten teminatlar yeterli gelmeyince $MKR tokenlerini satarak zar zor kurturabildiler. Bunun da protokolin yaklaşımına etkileri oldu.

29)Maker'da $USDC'nin teminat olarak kullanılmasında ciddi bir artış görüldü. Bu da projeye yönelik ciddi eleştirilere sebep oldu. @danielesesta'nin $MIM'i $DAI'nin bu problemine karşı verilmiş en iyi cevaplardan biriydi.

30)Bir diğeri de @LiquityProtocol'un eski Maker tarzı ama yönetim mekanızması olmayan $LUSD'si. Kendi tokenini son güvenlik kalesi olarak kullanmadığı için ise biraz eksik bence. Çok tehlikeli bir alternatif ise Luna ve onun $UST'si.

31)Luna'nın iyi örnek olduğu son çıkış kapısı olan platformun tokeninin kendi ağı bulunması sebebiyle başka gelir kaynaklarının da bulunması. İşi aşırı riskli hale getiren ise teminat gereksinimini kaldırmış olması.

32)Teminatsız şekilde basılan bir sentetiğin Bank Run dediğimiz güven kayması durumunda ölme olasılığı hiç de az değil. Bunun etkileri ise bütün piyasada hissedilir. Bu sebeple Luna'nın destek görmesini doğru bulmuyorum çünkü çok tehlikeli bir ponzi oyunu oynuyorlar.

33)Bu işin ideal şekilde çözülmüş hali ise @AcalaNetwork'nın $AUSD'si. Çünkü hem çok güçlü bir teminat sistemi var hem de kendi ağı ve güçlü hazinesi bulunan değerli bir yönetim tokeni mevcut. @Polkadot ve @AcalaNetwork'yı bekleme sebeplerimden biri de güvenle $AUSD kullanmak.

34)Değinmediğimiz Solana tarafı kaldı. Orda ise $AUSD seviyesinde güvenli olacağını düşünmesem de çift taraflı pozisyon tutarak değerini korumaya çalışan enteresan bir yapı mevcut. O da @UXDProtocol

35)Oracle'lara gelirsek @chainlink her zincir ile çalışıyor. @avalancheavax'ın başarısında da @chainlink topluluğunun katkısı vardır. Fakat @solana ekosisteminde bir alternatife destek mevcut. Bu sebeple tek manalı oracle alternati sorunlarına rağmen @PythNetwork

36)Privacy tarafına gelirsek. Uzatmadan Ethereum'da @aztecnetwork, Cosmos'da @penumbrazone, Polkadot'da @MantaNetwork güzel örnekler. Solana'da token standartı olarak bir geliştirme ve Avalanche'da @sherpa_cash mevcut ama görece geri kalıyorlar diğer örneklere kıyasla.

37)Ekosistemler dışı Privacy örnekleri olarak @zcash var ve aslında @cosmos ekosistemine dahil olmayı planlıyor. Asıl farklı yapı ise merkeziyetsiz uygulamalarda gizlilik sağlayabilen @AleoHQ.

38)Depolama yapılarında dünyanın en büyük ZK kullanan ağı @Filecoin açık ara lider. Arkasında kalıcı depolama ile @ArweaveTeam mevcut. Veri erişimi için ise @graphprotocol'a arada değinmiş olayım.

39)Gelelim biraz oyun tarafına. Ben oldukça abartıldıklarını ve Metaverse'in gözde çok büyütüldüğünü düşünüyorum. Mobil oyunlar bence AAA VR'lardan daha çok tutacaktır. Ama illa oynayacak olsam @staratlas ve @illuviumio oynardım.

40)Sıralama olarak ters bir yerde olacak ama Farm konusunda Staking'den bahsetmem gerekiyordu. Farm sistemlerinde kullanılan Coin'lerin staking alternatifleriyle değişmesi verimlilik açısından kaçınılmaz. Hepsine destek sağlayan @StaFi_Protocol gibi yapılar tutmadı nedense.

41)Her zincirin kendi projeleri bu işi yürütecekmiş geliyor bu sebeple. Ethereum'da @LidoFinance, Polkadot'da @AcalaNetwork, Avalanche'da @BenqiFinance bu yerleri alır gibi duruyor. Solana'da @MarinadeFinance var. Cosmos için @StaFi_Protocol alternatifi bilmiyorum.

42)Birden fazla zincir hedefleyenler de bir kere daha şansımı denemek istiyorum diyen varsa @ClayStack_HQ iyi bir alternatif olabilir.

43)Köprüler konusunda Polkadot'da @InterlayHQ, Solana'da @wormholecrypto gibi örnekler var. Cosmos'da DEX olarak örnek verdiğim @gravity_bridge aynı zamanda köprü, Avalanche ise kendisi köprü kuruyor.

44)Bu token köprülerinin yanı sıra @THORChain, @SynapseProtocol, @symbiosis_fi gibi zincirlerarası swap platformlarını da önemli buluyorum.

45)Daha yazmaya devam edilebilir ama bu kadarlık yeterli sanırım. Crypto için şöyle genel bir tablo çizmek istedim. Umarım tablonun içinde çok kaybolmamışsınızdır. Kaybolduysanız da iyi maceralar diliyorum 😊

Cosmos'da alternatif bilmiyorum demişim de daha yeni satıştan aldım bir de 🤣 @pStakeFinance Cosmos üzerindeki @PersistenceOne üzerinde çalışacak bir staking projesi. Cosmos için örnek verilebilir,