, 66 tweets, 10 min read Read on Twitter
Over het terughalen van kinderen van IS'ers:

Een netelig probleem met meerdere kanten en waarbij meerdere imperatieven botsen. In de kern komt het neer op de vraag of, en zo ja, welke verantwoordelijkheid NL heeft tav (voormalig) ingezetenen. Daarnaast gaat het in de
discussie primair om de ouders van deze kinderen.

Context: Sedert het uitroepen van het kalifaat in 2014 is er sprake van een nieuw fenomeen: "familie-jihad". Waar in het verleden jonge mannen alleen afreisden om zich in het buitenland bij een terreurorganisatie aan te sluiten
Is er in het geval van IS meer aan de hand: IS pretendeert méér dan slechts een organisatie te zijn, maar een daadwerkelijke islamitische staat, een plek waar men als een perfecte moslim onder zuiver islamitisch gezag te kunnen leven. Emigratie (Hijra) richting IS, betekent
méér dan enkel uitreizen om zich bij een terreurgroep aan te sluiten. Het betekent in het geval van IS hervestiging in een andere staat. Het is een keuze voor burgerschap in een ander land.

Uiteraard wordt IS niet erkend als legitieme staat. Dit brengt echter specifieke
juridische complicaties met zich mee. Er zijn bestaande regels voor het zich aansluiten bij een vijandige mogendheid waarmee Nederland officieel in oorlog is. Normaliter betekend dit automatisch het vervallen van het NL staatsburgerschap. Indien een NL'er zich zou vestigen in
Rusland of Noord-Korea (er van uitgaande dat er sprake is van een conflict), vervalt staatsburgerschap automatisch en wordt de persoon geacht staatsburger te zijn van het andere land. In het geval van IS is er materiële zin sprake van staatsburgerschap, maar niet in juridische
zin. Ofschoon NL enkele jihadisten het Nederlanderschap heeft weten te ontnemen, geldt voor een aantal dat zij geen andere nationaliteit heeft dan de Nederlandse. Iemand statenloos maken is verboden en daarmee geen optie.
Dit alles heeft geleid tot een complexe situatie die voor 2014 voor menigeen nog letterlijk ondenkbaar was: wat te doen met een groep mensen en hun kinderen die zich aan hebben gesloten bij een vijandige mogendheid en wiens staatsburgerschap niet automatisch kan worden afgenomen?
In hoeverre kan en is NL verantwoordelijk voor hen? In juridische zin zijn het Nederlands staatsburgers, in morele zin kan worden betoogd dat een keuze voor IS in alles behalve strikt juridische zin het opgeven van het Nederlandschap behelst.
Hierbij kan een onderscheid worden gemaakt: zij die morele verantwoordelijkheid dragen voor hun keuze om naar het kalifaat af te reizen, en zij die dat niet hebben. Kinderen die op jonge leeftijd door hun ouders zijn meegenomen of ter plekke geboren zijn kunnen geenszins aan-
sprakelijk worden gesteld voor het naakte feit dat zij in het kalifaat verblijven. Tegelijkertijd is het zeker in het geval van degenen die daar geboren zijn niet evident dat zij automatisch recht hebben op het Nederlanderschap.
Gegeven het feit dat niemand kiest voor wie zijn ouders zijn of de plek waar hij geboren wordt, noch gegeven het feit dat kinderen eigen personen zijn die niet gelijkgesteld kunnen worden aan de ouders, zou betoogd kunnen worden voor het terughalen van alleen de kinderen.
Hier zitten echter belangrijke haken en ogen aan vast: juridisch is het niet mogelijk kinderen te scheiden van hun ouders, wat de vrees doet ontstaan dat een beslissing om kinderen terug te halen de poort openzet om de moeders en uiteindelijk ook de vaders te repatriëren.
Daarnaast is er in de discussie een tweede punt dat wordt aangehaald: het repatriëren van IS'ers, volwassenen én kinderen, brengt onaanvaardbare risico's met zich mee voor de staatsveiligheid.
Dit argument is zeker niet uit de lucht gegrepen en heeft alles te maken met de aard en de manier waarop de 'islamitische staat' was georganiseerd.
IS is meer dan een gewone 'terreurorganisatie': het is een organisatie die de oorlog aan de gehele mensheid heeft verklaard en
onder meer genocide tot oogmerk heeft. Dit is in alle openlijkheid het geval: deze oogmerken worden expliciet door IS in zijn propaganda systematisch naar voren gebracht. Iemand die beweerde onwetend te zijn over waar IS voor stond heeft niet alleen de schijn maar ook de bewijs
-last tegen zich. IS beschouwde zijn 'staat' niet alleen als plek waar men als een 'zuivere' en 'perfecte' moslim kon leven, maar ook als een opleidingsinstituut om mensen te vormen en te onderwijzen hoe als 'perfecte moslim' te leven. Het was, maw, een totalitaire staat waar
individuen vanaf de geboorte gevormd en gekneed werden naar evenbeeld van de ideologie. Dat IS veel waarde hechtte aan zijn 'menselijk kapitaal' wordt wel duidelijk uit de vermeende deal die de groep met de coalitie heeft gesloten ter evacuatie van zijn 'burgers' en aan de
opdracht die het volgens evacueés meegaf: 'ga terug naar huis, laadt je op en zet de strijd en de dawah op een later moment voort.'
IS beschouwde degenen die de organisatie tot op het laatste moment trouw bleven, maw, als waardevol 'menselijk kapitaal', mensen die door de groep
zijn gevormd en opgeleid en die hebben geleerd hoe een 'perfecte moslim' te zijn volgens de IS-leer. Ipv deze mensen uit te leveren aan een zinloze vernietiging, heeft IS er meer baat bij dat zij terugkeren en anderen werven. Daarnaast komen deze mensen uit alle windstreken, wat
onder meer inhoudt dat de groep, er van uitgaande dat een groot deel gerepatrieerd wordt en IS trouw blijft, tevens de kiemen van een wereldwijd netwerk zullen vormen.
Dit onderdeel, het trouw blijven aan de groep en het verspreiden van de boodschap, het werven van anderen en het bekleden van leiderschapsfuncties binnen jihadistische netwerken in de thuislanden is de algemene strategische dreiging. Een meer specifieke dreiging is de dreiging
van aanslagen.
Hierbij geldt dat de dreiging wat meer gelaagd is. Mannen met frontervaring zijn evident een acuter risico dan bijvoorbeeld vrouwen die huishoudelijke taken hebben verricht. Een van de problemen bij het vaststellen van dreiging is dat het moeilijk kan zijn om
iemand te taxeren. IS'ers liegen simpelweg over wat ze gedaan hebben in het kalifaat. In het geval van mannen is het simpelweg redelijk om aan te nemen dat iemand een strijder, in directe of indirecte zin, was tenzij hij het tegendeel kan bewijzen.
In zekere zin is het ernstiger als van een man niet vastgesteld kan worden dat het een strijder was: de gemiddelde levensverwachting aan het front was immers laag, en het feit dat iemand het overleefd heeft kan een belangrijke aanwijzing vormen dat hij te belangrijk was voor IS
om als kannonvoer te dienen. Mannen die het overleefd hebben kunnen dan ook verdacht worden van het hebben bekleed van hoge (leidinggevende) functies binnen het veiligheids- of staatsapparaat van IS. Het lastige hierbij is dat deze groep, in tegenstelling tot de ordinaire
frontsoldaten, in het geheel niet het object van propaganda was, maar hun rol zorgvuldig geheim hielden.
Voor vrouwen is het lastiger. De rolpatronen voor geslachten binnen IS, betekenen dat het aannemelijk is dat de meeste vrouwen hoofdzakelijk huisvrouw waren. Desondanks is het onmiskenbaar dat sommige vrouwen, vaak buitenlanders, ook belangrijke functies konden bekleden binnen
het staatsveiligheidsapparaat en de zedenpolitie.
Kinderen zijn een ingewikkelde groep. Zaken leeftijd en geslacht spelen een grote rol. Kinderen werden vanaf de geboorte sterk geïndoctrineerd in de ideologie van IS. In de regel stond in de opvoeding van jongens de vorming tot strijder centraal. Meisjes werden voorbereid op de
rol van echtgenote en moeder.
In hoeverre kinderen een gevaar kunnen vormen, hetzij doordat gevormd zijn door de indoctrinatie van IS, hetzij door frontervaring, verschilt: er is een groot verschil tussen een jongen van 16 en een jongen van 6.
Hetzelfde geldt voor de mate van ideologische vorming: kleine kinderen zullen niet op dezelfde mate ideologisch gevormd zijn als oudere kinderen en jongvolwassenen. De Nederlandse overheid hanteert de leeftijdsgrens van 9 jaar.
Deze leeftijdsgrens is niet willekeurig, maar vloeit voort uit de manier waarop IS is georganiseerd
Kinderen jonger dan 9 worden in het algemeen niet geacht een risico te vormen voor de staatsveiligheid. Naast het feit dat jonge kinderen überhaupt niet in staat zijn tot abstract
denken en het toe-eigenen van een ideologie, is er op jonge leeftijd ook geen sprake van militaire vorming. Kinderen onder de 9 zijn weliswaar geen groep zonder problemen (denk aan zaken als leerachterstand, trauma's, e.d.), maar een gevaar voor de staatsveiligheid zijn zij in
op hun jonge leeftijd in elk geval niet. Het opvangen van kinderen in deze leeftijdscategorie is dan ook een kwestie van de juiste zorg: traumatherapie, resocialisering en hen onderbrengen in een veilige omgeving waar zij kind kunnen zijn, staat in de opvang centraal.
Bij oudere kinderen komt men in een schemergebied terecht, schemeriger naarmate het kind ouder wordt, en wordt het lastiger algemene uitspraken te doen, in het geval van jongens aanzienlijk meer dan meisjes.
Jongvolwassenen, degenen die als kind zijn meegenomen en in IS gebied volwassen of adolescent zijn geworden, zijn de lastigste groep. Hoewel ze niet aansprakelijk kunnen worden gehouden voor hun verblijf of het uitreizen naar IS gebied, moet rekening gehouden worden dat, zeker in
het geval van jongens, er sprake is geweest van militaire vorming, diepgaande indoctrinatie en eventuele betrokkenheid bij oorlogsmisdaden, waarmee ook berechting van mensen in deze leeftijdsgroep een serieuze optie wordt.
Naast het feit dat indoctrinatie moeilijker ongedaan te maken valt bij oudere kinderen, geldt dat ook voor andere serieuze problemen: traumaverwerking, zeker wanneer men de pubertijd/adolescentie in gaat, maar ook zaken als een endemische leerachterstand, waarmee een succesvolle
resocialisatie aanzienlijk ingewikkelder is dan bij jonge kinderen. Ook zou het onverantwoord zijn om zeker jongens van deze leeftijd niet aan te merken als een potentieel gevaar voor de staatsveiligheid.
De dreiging voor de staatsveiligheid behelst meerdere dimensies: op strategisch niveau is taak om te voorkomen dat terugkeerders uitgroeien tot leidende figuren binnen de NL jihadibeweging, die IS trouw blijven en de dawah van de beweging voortzetten.
Het acute gevaar zit hem in de risico's op aanslagen. Het grote dilemma hierbij is de verhouding tussen aantallen potentiële terroristen en de capaciteit om dreigingen te blijven monitoren. De NL jihadibeweging bestaat uit circa 5000 personen, waarvan 500 tot de harde kern
worden gerekend. Het intensief monitoren (24/7) van 1 persoon vereist de inzet van 20 mensen. Het monitoren van grote groepen mensen is daarmee een problematisch iets waarbij afwegingen moeten worden gemaakt over wie wél, en wie niét intensief te monitoren.
Dat hierbij fouten kunnen worden gemaakt is bijna onvermijdelijk. De NL veiligheidsdiensten hebben weliswaar een uitstekende track record als het gaat om de allocatie van middelen en capaciteit, maar de aard van de zaak maakt het praktisch onvermijdelijk dat er weleens fouten
zullen worden gemaakt. Terugkeerders uit Syrië zullen in de regel intensief gemonitord moeten worden, wat betekent dat capaciteit elders kan moeten worden weggehaald.
Sommigen argumenten dat het terughalen van kalifaatgangers een 'investering' is in de veiligheid van NL. De reden die zij aanvoeren is dat mensen die terug worden gehaald 'onder controle' staan. De onuitgesproken aanname hierbij is dat de Koerden op een bepaald moment gedwongen
zullen zijn IS strijders vrij te laten, omdat het hen simpelweg aan de middelen breekt om tienduizenden IS'ers, mannen vrouwen en kinderen, vast te houden. Naast vrijlating is er ook de kans op uitbraken (de bewaking in de kampen is niet heel intens), en het risico op bevrijding
door IS strijders, die nog altijd actief zijn in het gebied. Het nachtmerrie-scenario is dat iemand compleet van de radar verdwijnt om vervolgens onverwachts in bijv Amsterdam op te duiken. Dit is tevens een lange-termijn risico, waarbij iemand die vandaag verdwijnt, en dood
verklaard, over 10 jaar ineens opduikt onder een valse identiteit. Dit is inderdaad een scenario dat niet zomaar weg te wuiven valt.
Daar staat tegenover dat het repatriëren van mensen uit Syrië het actief naar NL halen van een risicogeval is. Dat iemand onverwacht op kan duiken
is zeer zeker mogelijk, de vraag blijft hoe waarschijnlijk het in veel gevallen is. Ontsnapte/ondergedoken IS'ers zouden zich moeten aansluiten bij ondergrondse cellen, beschikken over valse identiteitsdocumenten, meerdere grenzen moeten oversteken en naar de EU af kunnen reizen
zonder dat er onderweg iets fout gaat of dat er alarmbellen afgaan. Gegeven het feit dat in het Midden Oosten grenzen wel hard zijn (inclusief grensbewaking), is het voor een groot deel niet aannemelijk dat zij hier in slagen, indien zij al de intentie hebben om terug te keren
en zich niet bij lokale IS cellen in Syrië of een ander strijdgebied (Afghanistan, Afrika e.d.) aan te sluiten.
Terugkeer naar NL daarentegen betekent weliswaar dat iemand 'onder controle' is, maar het betekent ook dat iemand vrijwel zeker binnen enkele jaren weer in de samenleving staat. Op basis van eerdere gevallen zal een gevangenisstraf van 1 tot 6 jaar waarschijnlijk zijn, waarna
vrijlating volgt. Sommigen schermen met zgn 'deradicaliseringsprogramma's', maar het bewijs dat het überhaupt een levensvatbaar concept is, ontbreekt ten enen malen, en het gevaar van schijnveiligheid is zeer reëel.
Het is zeker mogelijk om kinderen, zeker als ze jong zijn, los te weken van ideologische indoctrinatie, volwassen die overtuigd en trouw aanhanger van IS en haar ideologie zijn, zijn een compleet ander verhaal.
De aparte categorie zijn oprechte spijtoptanten. Het valt zeer zeker niet uit te sluiten dat er mensen zijn die zich oprecht hebben afgekeerd van IS en haar ideologie. Een aantal gevallen gevallen van eerdere terugkeerders zijn bekend. In sommige gevallen zetten zij zich vandaag
achter de schermen op constructieve wijze in, in het bestrijden van dit nare fenomeen. Het lastige is echter dat eerdere generaties spijtoptanten mensen betreft die zelf zijn teruggekeerd of met gevaar voor eigen leven zijn ontsnapt.
Bij mensen die tot op het laatste moment bij IS zijn gebleven is het weliswaar niet uit te sluiten dat er sprake is van oprechte spijtoptanten die niet eerder konden ontsnappen, maar het is bijzonder lastig om vast stellen of iemand daadwerkelijk
oprecht is. IS heeft immers de oorlog verloren en mensen die nu in de kampen zitten hebben geen enkele reden om daar te willen blijven. Het zou wellicht om bepaalde redenen wenselijk zijn om een uitzondering voor een bepaalde persoon te maken, maar het probleem hierbij is, is dat
leugenachtig gedrag in de hand werkt; als een spijtoptant zou worden gerepatrieerd, bestaat er het risico dat ook degenen die nog trouw zijn gebleven aan IS zich als spijtoptant voor zullen doen.
Al met al, en ter afronding van dit draadje, is het duidelijk dat het probleem uitermate complex is. Recht, moraal en ratio botsen frontaal met elkaar.
In het geval van kinderen is het apert onrechtvaardig om hen te straffen voor de keuzen van hun ouders. De morele keuze hier is
om hen te repatriëren, omdat zij nooit inspraak hebben gehad in de situatie waarin zij zitten. In het geval van jonge kinderen is dit evidenter dan in het geval van jongvolwassenen.
In het geval van volwassenen zou repatriëring in sterke mate het rechtsgevoel schenden, zeker
in het licht van de te verwachten straffen (de situatie is anders wanneer een land als bijv Marokko repatrieert, een overheid waar zelfs geharde jihadisten oprecht bang voor zijn. De Marokkanen hebben een succesvolle track record in het breken van geharde terreurverdachten).
Het zou een onwenselijk signaal afgeven dat eenieder zich aan kan sluiten bij een vijandige mogendheid, een genocidaire nog wel, en dat hij aan het einde van de rit kan verwachten terug naar NL te kunnen worden gehaald indien het niet volgens plan verloopt.
Het grote juridische probleem is dat het niet mogelijk is kinderen van de ouders te scheiden en dat het recht niet op basis van afzonderlijk geval kan worden toegepast, maar 'algemeen' is. Daarnaast zijn de personen in kwestie in juridische zin nog NL, ook al zijn zij dat in geen
enkele andere zin. Een rationele afweging neigt naar het daar laten van de groep, ofschoon dit kan veranderen indien het risico op het verdwijnen van mensen en het opduiken in den vreemde als reëel wordt gezien.

Kortom, een duivels dilemma.
Missing some Tweet in this thread?
You can try to force a refresh.

Like this thread? Get email updates or save it to PDF!

Subscribe to Jason Walters
Profile picture

Get real-time email alerts when new unrolls are available from this author!

This content may be removed anytime!

Twitter may remove this content at anytime, convert it as a PDF, save and print for later use!

Try unrolling a thread yourself!

how to unroll video

1) Follow Thread Reader App on Twitter so you can easily mention us!

2) Go to a Twitter thread (series of Tweets by the same owner) and mention us with a keyword "unroll" @threadreaderapp unroll

You can practice here first or read more on our help page!

Follow Us on Twitter!

Did Thread Reader help you today?

Support us! We are indie developers!


This site is made by just three indie developers on a laptop doing marketing, support and development! Read more about the story.

Become a Premium Member ($3.00/month or $30.00/year) and get exclusive features!

Become Premium

Too expensive? Make a small donation by buying us coffee ($5) or help with server cost ($10)

Donate via Paypal Become our Patreon

Thank you for your support!