Profile picture
, 57 tweets, 10 min read Read on Twitter
#KıbrısBarışHarekatı, Türkiye Cumhuriyeti'nin Atatürk döneminden sonra attığı yegane bağımsız adımdır.

20 Temmuz 1974'te bu adımın atılmasını sağlayan merhum Ecevit, Erbakan ve paşaların ruhları şad olsun.
#KıbrısBarışHarekatı, Türk devletinin Milli Mücadele ve Hatay Mücadelesi'nin ardından giriştiği yegane bağımsızlık hareketidir.

Kıbrıs harekatını anlamak için 1945'ten 1980'e uzanmak gerekir. Çok önemli şeyler anlatacağım. Lütfen paylaşınız! Bilgisel başlıyor!
1* 1923 yılında kurulan Türkiye'nin gidişatı bağımsızlık ve millilik üzerine kuruluydu. Atatürk, büyük ülkelerle ittifak yapmamaya özen göstermiş ve büyük ülkelerle yapılan ittifakı "o ülkeye tabi olmak" olarak nitelemişti.
2* Atatürk büyük ülkelerle ittifak yapıp onlardan yardım almak yerine ağırdan da olsa milli kaynaklarla büyümeyi esas aldı.

Askeri ve stratejik sektörleri millileştirdi ve yerli sanayiye yöneldi. 1930'larda harp sanayisi küçük çapta kuruldu. Fakat 1938'de her şey değişti.
3* İnönü, 1939'da Fransa ve İngiltere ile ittifak kurdu. 1945'teyse Rusya'nın baskı ve tehditlerinden çekinip ABD'yle anlaşma imzaladı.

ABD, bu anlaşmalarla birlikte Türkiye'nin ordusuna, eğitimine ve sanayisine el atmaya başladı.
4* ABD, Türkiye'ye onlarca danışman gönderdi. Danışmanların raporları doğrultusunda Atatürk döneminden kalan uçak ve motor fabrikaları kapatıldı.

Atatürk'ün yurdu demir ağlarla örme politikası yerine asfaltla kaplama politikasına geçiş yapıldı.
5* ABD, yerli fabrikaları kapatmak karşılığında ücretsiz savaş malzemeleri vermeyi önerdi. Fakat bu malzemeler çoğunlukla savaştan kalma silahlardı.

İkili anlaşmalar 1950'den itibaren Menderes döneminde artarak sürdü. 40'tan fazla "gizli" ikili anlaşma imzalandı.
6* Atatürk'ün yurtta sulh cihanda sulh politikası, Türkiye'nin ABD menfaatleri uğruna Kore'ye asker göndermesiyle sona erdi.

1952'de Türkiye NATO'ya girerek bu defa Türk ordusunu tamamen ABD'nin dizaynına bıraktı.
7* Türk ordusu içerisinde görev alan Amerikan danışmanlar bir takım kritik ve derin kurumlar oluşturdu. Bu kurumda çalışacak subaylar ABD'de eğitildi ve talimatnameler ABD'den kopya edilerek alındı.
8* Sadece Türk ordusu değil, eğitimden medyaya, tarımdan ekonomiye her şey ABD danışmanlarının istediği şekilde dizayn edildi.

1960'lara gelindiğinde parası Türkiye'den ödenen toplam 19 bin civarında Amerikan danışman ülkede görev yapıyordu.
9* Kıbrıs sorunu bu süreç içerisinde ilk defa 1955 yılında patlak verdi. İngiltere adadan çekilmeye karar verdi ve sorunu çözmek için Yunanistan ile Türkiye'yi konferansa davet etti.
10* Yapılan toplantılarda Türkiye ve Yunanistan anlaşamayınca devreye 1957'de NATO girdi. Fakat yine de çözüm bulunamadı. Yunanistan Kıbrıs'ı tamamen toprağı haline getirmek istiyordu. Türkiye ise önce özerklik sonra taksim üzerinde durdu.
11* Türkiye 1958 yılında büyük bir ekonomik çöküntü yaşadı. ABD'ye bağlı ekonomik anlayış iflas etmişti. Üstelik ABD zor durumdaki Türkiye'ye borç vermek için ağır tavizler istiyordu. Menderes hükümeti yönünü yavaş yavaş Sovyetler'e dönmeye başladı.
12* Dışişleri bakanı Fatin Rüştü Zorlu, başarılı şekilde çalışmalar yürüttü ve 1959 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulması kararlaştırıldı.

Türkiye garantör oluyordu. Böylece Abdülhamit döneminden sonra Kıbrıs'ta yeniden söz hakkı kazanmış olduk.
13* Ekonomik kriz nedeniyle oy kaybeden hükümet iç politikada gittikçe otoriterleşti ve milli birliği parçaladı. Dış politikada Sovyetler'e yanaşma başlayınca bir kısmı ABD'de eğitim gören genç subaylar darbe yaptı.
14* Kıbrıs konusunda üstün hizmet gösteren Fatin Rüştü Zorlu, ödülünü darağacında idam edilerek aldı. Devlete hizmet cezasız kalmazdı.

Darbeden iki ay sonra Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu. Fakat Rumlar memnun değildi. Türkleri yok etmek için gizli bir takım faaliyetler başladı.
15* Rumlar adada çoğunluktu ve bunu kullanarak Akritas planı dedikleri uygulamayı hayata soktular. 1963 yılında Rum lider Makarios Anayasa'yı Türkler aleyhine değiştirip devleti ele geçirme hesapları yapmaya başladı.
16* Türkiye'deki İnönü yönetimi Rumların bu girişimleri şiddetle reddedince adada kıyım başladı. Rumlar, Türk köylerini basmaya ve halkı katletmeye girişti.

Türkiye garantör sıfatıyla müdahil oldu ve Türk uçakları Kıbrıs üzerinde uçmaya başladı.
17* Bir kaç lüzumsuz toplantı, Rumları durdurmaya yetmeyince İnönü yönetimi adaya müdahale kararı aldı.

Türk ordusu harekete geçecekken tarihe Johnson mektubu adıyla geçen hadise yaşandı. ABD başkanı Johnson Türkiye'i Kıbrıs'a girmemesi konusunda alenen tehdit etti.
18* Johnson, 1945 yılındaki askeri anlaşmaya dayanarak ABD silahlarının adada kullanılamayacağını aksi halde hepsinin geri alınacağını söyledi.

Türk ordusu ABD silahları olmadan hareket edecek konumda değildi. İnönü, kıskıvrak yakalanmıştı. Mecburen geri adım attı.
19* Türkiye, Atatürk çizgisinden çıkarak ABD'ye bağımlı olmanın cezasını Kıbrıs halkını korumasız bırakmakla ödüyordu.

İnönü çaresizce "Amerika'nın sorumluluğuna inanıyordum yanılmışım" dedi.
20* Süreç içerisinde İnönü'nün tasarlamaya çalıştığı her plan CIA'nın kulağına gidiyordu. ABD Türkiye'nin en mahrem bölgelerine sirayet etmişti.

İnönü "dün konuştuklarımı ertesi gün ABD büyükelçisi bana anlatıyor, biz devleti böyle mi teslim etmiştik" diye dert yanacaktı.
21* Esasen kapıyı aralayan İnönü'nün ta kendisiydi. Ve Menderes dönemi kapıyı ardında kadar açmıştı. İnönü, konuyu görüşmek için ABD'ye gittiğinde hükümeti düştü. ABD onu gülünç duruma düşürmüştü.

Yerine, kimsenin bilmediği genç bir bürokrat geliyordu: Demirel!
22* Türkiye'de hükümet değişirken Kıbrıs'ta Makaryos'un eylemleri yavaşladı. 1967'ye gelindiğinde Denktaş'ın Rumlar tarafından tutuklanması konuyu yeniden alevlendirdi.

Meclis, orduya müdahale yetkisi verdi.
23* Baskılar sonucunda Denktaş serbest bırakıldı fakat üç gün sonra Rumlar Türk köylerini basıp katliama başladılar. Türkiye'nin yeniden savaş seçeneğini masaya yatırması üzerine Rum tarafı geri attı ve ortam sakinleşti.
24* Yaşanan gelişmelerin üzerine Türkler adada geçici bir Türk yönetimi kurdu. Öte yandan Türk derin devleti adada gizlice teşkilatlanmaya başladı.

Demirel iç politikada yerli sanayi kurmaya heveslendi ve 1968'den itibaren sokaklar ısınmaya başladı.
25* Türk gençliği özellikle 1964'ten sonra sıkı bir ABD karşıtlığına kaymaya başladı. Demirel yönetiminin Sovyetler'le ekonomik anlaşmaları artırması 1971'de Türk siyasetini ısındırdı.
26* Türk ordusunda da önemli dinamikler harekete geçmişti. NATO'nun Türk ordusundaki uzantılarına yönelik araştırmalar başlamış, anti-amerikancı bazı cuntalar oluşmuştu.

ABD, Türkiye'nin elden çıkmasını önlemek için harekete geçti ve 12 Mart'ta muhtıra vererek hükümeti devirdi.
27* Sadece hükümeti devirmek yetmezdi. Aynı zamanda ordu içinde de anti-amerikancılara karşı tasfiye başladı. Türk gençliğindeki anti-amerikancılığa komünizm bulaştı ve 1972 yılında solcu gençlik önderleri idam edildi.
28* Türkiye'deki derin Amerikan yapılanması hem hükümetten hem anti-amerikancı subaylardan hem de sokaktaki gençlerden kurtulmuştu.

Hükümetin başına 1945'teki Amerikan anlaşmasının ateşli savunucusu Nihat Erim getirildi.
29* 1974 yılına gelindiğinde Kıbrıs'ta dengelerde inanılmaz değişimler yaşandı. Rum lider Makaryos ve Rum çeteler arasında ihtilaf çıktı. Temmuz ayında Rum çeteler adada darbe yaptı ve Makaryos'u görevden aldı

Yunanistan'da darbe olmuştu ve darbe yönetimi çeteleri destekliyordu.
30* Yunan cunta destekli çeteler adada hakimiyeti ele alınca kanlı bir katliama başladı. Adadaki Türklerin tamamını yok etmek üzerine kurulu politika hayata geçtiğinde Türkiye'de Ecevit-Erbakan koalisyon hükümeti yer alıyordu.
31* Hükümet tüm planları yapıp İngiltere'deki toplantıya katıldı. Toplantıdan sonuç çıkmayınca Ankara'yı aradılar ve "Ayşe tatile çıksın" mesajı verdiler.

Bu mesaj askeri hareket işareti veren bir tür şifreydi ve 20 Temmuz'da Türk ordusu Kıbrıs'a girdi.
32* Bilinenin aksine ABD, 20 Temmuz harekatını destekliyordu. Zira Yunan ve Kıbrıs cuntaları ABD'yi de rahatsız etmişti.

Türk ordusu kontrolü iki günde sağladı. Hükümet Yunan ordusunun adadan çekilmesi şartıyla ateşkesi kabul edeceğini açıkladı. Teklif kabul edildi.
33* 22 Temmuz'da ilan edilen ateşkesin ardından toplantılar yeniden başladı. Ağustos'ta yapılan son toplantılardan da anlaşma çıkmadı. Konferans 14 Ağustos saat 04:30'da dağıldı.

Türk ordusu sadece 1 saat sonra yeniden harekete geçti. İkinci Kıbrıs harekatı böylece başladı.
34* Birinci harekatı destekleyen ABD, ikinci harekata şiddetle karşı çıktı. Çünkü Yunanistan ve adadaki rahatsız edici cuntalar devrilmişti. Artık Türklerin saldırmasında pratik bir fayda kalmamıştı. Türkler artık durmalıydı ve söz dinlemeliydi.
35* Hükümet tüm baskılara rağmen geri adım atmayıp ilerlemeye devam etti ve adanın büyük bölümünü ele geçirdikten sonra 16 Ağustos günü ateşkes teklifini kabul etti.

Batı, Türkiye'ye ateş püskürüyordu. Ecevit-Erbakan hükümeti, İnönü hükümetinin yakamadığı gemileri yakmıştı.
36* ABD ilk iş olarak Türkiye'ye ambargo uygulamaya başladı. O dönemde petrol fiyatları bir önceki yıl yaşanan bir kriz nedeniyle uçmuştu. Türkiye ambargo nedeniyle büyük bir ekonomik darlığa düştü.

O dönemde Türkiye'ye yalnızca Libda'daki Kaddafi yönetimi yardımda bulundu.
37* Türkiye karşı hamle olarak üslere el koyma kararı aldı. Toplumda yeniden kuvvetli bir anti-amerikancılık patlak verdi.

İç politikada Erbakan yönetiminin fırsattan istifade ederek kabul edilemez İslamcı taleplerde bulunması üzerine koalisyon çöktü ve seçim kararı alındı.
38* Ecevit, 1977 seçimlerinde şov yaptı. Oy oranı %41'di. Konya, İstanbul, Ankara, Trabzon, Rize, Sivas ve daha pek çok şehirde CHP kazanmıştı.

Fakat o dönemki sisteme göre bu oran tek başına iktidar için yeterli olmadı. Böylece muhalefet Milliyetçi Cephe adında blok oluşturdu.
39* ABD, Türkiye'ye cephe alınca, Türkiye'deki derin Amerikan yapılanması da harekete geçti. Sokaklar karıştı. Öğrenci kavgaları o boyutlara çıktı ki her gün en az on kişi ölüyordu.

Ecevit'e iki defa suikast düzenlendi.
40* Bu süreçte ABD'nin yardımları kesilince, gizli bir ordu kurumu da parasız kalarak hükümetten yardım istedi. İşin ilginç tarafı hükümet bu kurumdan habersizdi.

Kurum 1950'lerde gizli anlaşmayla kurulmuştu ve maaşları o günden bu yana CIA ödüyordu.
41* Ecevit, Türkiye'deki derin Amerikan yapılanmasını kuyruğundan yakalamıştı. Bu onun için büyük bir bahtsızlıktı.

Aslanı kuyruğundan çekiyordu. Bir savcıyı bu iş için görevlendirdi. Uğraştığı düşmanın ne denli kuvvetli olduğunun farkında değildi.
42* Ecevit plansız bir şekilde derin Amerikan yapılanmasına savaş açınca onu 1973'te amansızca destekleyen sivil toplum kurumları ve medya bir anda ona cephe almaya başladı. Sol gruplar marjinalleşti ve en nihayetinde Savcı Öz, raporunu yayınladıktan sonra, suikaste kurban gitti.
43* ABD, Türkiye'ye Kıbrıs harekatının bedelinin ödetiyordu. 77'de yayınlanan hizmete özel bir dergide bağışlanmak için Türkiye'den talep edilen tavizler sıralandı:

Devalüasyon,
Sanayi politikasının terki,
Özelleştirmeler,
Tarıma yönelen politikalar,
Planlı ekonominin sonu...
44* Raporda ne Ecevit'in ne Demirel'in ne de diğerlerinin bu ağır tavizleri veremeyeceği çünkü aksi halde halkın bu tavizleri verenlere tepki göstereceği yazılıydı.

Bu tavizleri ancak askeri yönetim verebilirdi. Nitekim 78'den sonra sokaklar kan gölüne döndü.
45* Önce sağcıların oluşturduğu Milliyetçi Cephe hükümeti kuruldu. Daha sonra Ecevit, muhaliflerden çaldığı vekillerle yeni bir hükümet kurdu. Akabinde bu hükümet de düştü.

Ambargonun yarattığı kriz, öğrenci olayları derken Anadolu'da mezhep tabanlı katliamlar başladı.
46* Ecevit'in derin Amerikan yapılanmasına karşı başlattığı girişim sahipsiz kalmış, Türkiye içine düştüğü kaos nedeniyle iş yapamaz hale gelmişti.

Demirel, Ocak 1980'de ağır tavizleri başlattı.
47* Demirel'in Devlet Planlama Teşkilatı'na atadığı bir bürokrat olan Turgut Özal, önemli tavizler içeren bir kararı 24 Ocak'ta yazdı.

Fakat bu ağır tavizler de beklenenler yanında hiçti. Kaos 12 Eylül'e dek sürdü. Hükümet yönetime el koydu ve 13 Eylül'de kaos bitti.
48* Halk, dört yıldır süren kaos ve kriz nedeniyle önünü göremez hale gelmişti. Bu nedenle ordunun gelişiyle sağlanan sükunet halk tarafından alkışlandı.

Koca toplum neler olup bittiğinin farkında bile değildi. Darbeciler ekonomiyi 24 Ocak'ın mimarı olan Özal'a teslim etti.
49* Darbe döneminde medya susturuldu. Partiler kapatıldı. Anayasa ve TBMM feshedildi. Sivil toplum kuruluşları yok edildi.

Özal, bu dikta ortamında ABD'nin istediği tavizleri tek tek vermeye başladı. Toplum olan bitenden habersiz, sükunetin tadını çıkarıyordu.
50* 1983 yılına gelindiğinde tüm siyasetçilerin yasaklı olduğu iki asker bir de Özal'ın bulunduğu butik bir seçim yapıldı ve Özal tek başına iktidara geldi.

Ambargolar kaldırıldı ve Türkiye'ye Amerikan yardımı yağmaya başladı. İşlem tamamdı!
51* 1984 yılına gelindiğinde öldürülen savcı Doğan Öz ve araştırdığı derin Amerikan yapılanması unutulmuştu. Kıbrıs harekatıyla NATO'dan ayrılan Yunanistan'ın yeniden katılımı herhangi bir taviz talep edilmeden onaylanmıştı.
52* Darbe sonrası dönemde Anayasa ve kanunlar ciddi oranda değiştirilmiş ve yaratılan boşluktan sızan dini akımlar gizlice devlete sızmaya başlamıştı. İlk sondaj 1986'da atılmıştı.
53* Ecevit-Erbakan'ın Kıbrıs hamlesi, Türkiye'ye pahalıya mal olmuştu. ABD, kontrolden çıkma eğilimi gösteren Türkiye'yi cezalandırmıştı.

Fakat kimse, Kıbrıs konusunda taviz vermeye cüret edemedi. 1977'de federe Kıbrıs devleti konusunda anlaşma sağlandı. KKTC 1983'te kuruldu.
54* Sonuç olarak 1945'ten itibaren başlayan bağımlılık, ülkede derin bir Amerikan yapılanmasına neden olmuş, Türkiye Kıbrıs hamlesiyle önce 1964'te tehdit edilmiş sonra da 1974'teki hamlesi nedeniyle ağır şekilde cezalandırılmıştır.

Bilgisel sona ermiştir.
Düzeltme:

1- "Ayşe tatile çıksın" parolası ikinci harekatın parolasıdır.
2- ABD 1. harekatı destekliyordu ifadesi hatalı. "2. Harekata çıktığı şekilde 1. harekata karşı çıkmıyordu." demek daha doğru olacaktır.
Missing some Tweet in this thread?
You can try to force a refresh.

Like this thread? Get email updates or save it to PDF!

Subscribe to CON SINOV
Profile picture

Get real-time email alerts when new unrolls are available from this author!

This content may be removed anytime!

Twitter may remove this content at anytime, convert it as a PDF, save and print for later use!

Try unrolling a thread yourself!

how to unroll video

1) Follow Thread Reader App on Twitter so you can easily mention us!

2) Go to a Twitter thread (series of Tweets by the same owner) and mention us with a keyword "unroll" @threadreaderapp unroll

You can practice here first or read more on our help page!

Follow Us on Twitter!

Did Thread Reader help you today?

Support us! We are indie developers!


This site is made by just three indie developers on a laptop doing marketing, support and development! Read more about the story.

Become a Premium Member ($3.00/month or $30.00/year) and get exclusive features!

Become Premium

Too expensive? Make a small donation by buying us coffee ($5) or help with server cost ($10)

Donate via Paypal Become our Patreon

Thank you for your support!