My Authors
Read all threads
Adalet Ağaoğlu şüphesiz ki, Türk edebiyatında bir satırbaşı idi. Edebiyat yorumcusu olmadığım için, romanlarını bir uzman gözüyle değerlendirecek yetkinliğe sahip değilim, ancak iyi bir okur olduğumu düşünüyorum. Fikirlerimi bu bağlamda ifade edeceğim>
Daha önceki bir akışta yazmıştım; Türk edebiyatında ve Türk sinemasında Anadolu beyaz yakalı orta sınıfının çok yüzeysel bir şekilde ve genellikle çoğu hatalı ve yanıltıcı klişelere bağlı olarak ele alındığını düşünüyorum. Bu anlamda popüler kültürün en büyük eksiğidir.
Tanzimat ve Meşrutiyet dönemi aydınlarınınAnadolu insanını hiç tanımadığı söylenir; doğrudur. Aynı şekilde Cumhuriyet dönemi aydınları da Anadolu halkını tanımazlar. Çoğu İstanbul ve Ankara kökenlidir; Cumhuriyet sonrası doğan yeni sınıflar hakkında bilgileri çok yüzeyseldir.
Ağaoğlu'nun da Anadolu kökenli orta sınıfları hiç tanımadığını düşünüyorum. Türk edebiyatının satırbaşı kabul edilen Ölmeye Yatmak ve Bir Düğün Gecesi romanlarında cumhuriyet sonrası Anadolu orta sınıfları hep klişelerle ele alınmış. "Küt kafalı, höt zöt" asker, öğretmen, vs.
Aynı klişeler, bütün hayatı Nişantaşı'nda geçmiş, Anadolu'ya uzaktan, dürbünle bakan Orhan Pamuk romanlarında da var. Cevdet Bey ve Oğulları, Kar gibi romanlarda aynı ruhsuz, klişe tiplere rastlıyoruz. Bu tipler romanlarda hep katalogdan çekilip çıkartılmış gibi eğreti dururlar.
Türk edebiyatının ve sinemasının arka planı genellikle İstanbul'dur. (Kısmen Ankara) Anadolu ise kırdır, çöldür. Anadolu sadece bir dönem köylüleri ile ele alınmıştır. Bu ürünlerde de köylü ezilmiş, büzülmüş, haksızlığa uğramış, mağdur edilmiştir. "Memur" sınıfı ise "devlet"tir.
2000'lerin başındaki "laikçi teyzeler", "despot devlet", "askeri vesayet" gibi klişeleri -isteyerek veya istemeyerek - Anadolu orta sınıfını hiç tanımayan bu İstanbul (kısmen Ankara) aydını yaratmış, edebiyat ve sinema ürünleri ile pekiştirmiştir.
Ben, Anadolu kökenli bir beyaz yakalı orta sınıf aileden geliyorum. Türk edebiyatının ve sinemasının klişelerinin ve bu klişeleri yaratan yazarlarımızın, sinemacılarımızın çizdiği portrelerle gerçeğin alakası olmadığını kendi aile tarihimden, çocukluk/gençlik dönemimden biliyorum
Bu ürünlerin alıcısı/okuru/tüketicisi olan, benim gibi pek çok insanın da Türk edebiyatında/sinemasında kendisini, ailesini, yakın çevresini hiç bulamadığını tahmin edebiliyorum. Bu ürünler Anadolu orta sınıfları için bile, sanki çok uzak diyarları anlatır gibidir.
Türkiye'de cumhuriyetle beraber ortaya çıkan ve Türkiye'yi onyıllardır sırtında taşıyan, çoğu Anadolu kökenli bu beyaz yakalı orta sınıfı hiç tanımadıkları için olsa gerek, ne yazık ki Adalet Ağaoğlu'nun da içinde olduğu aydınlarımız en sonunda YAE talihsizliğine sürüklendi.
Sıradan ailelerden gelen subay, astsubayı Osmanlı paşaları ve zabitanı ile, çoğu yoksul aile çocuğu, idealist memurları, öğretmenleri Osmanlı mutasarrıfı, mültezimi, mederese hocası ve ulema ile karıştırınca ortaya saçma sapan vesayet teorileri, despot devlet teorileri çıktı
Türk sinemasında "iyi özellikleri" ile kendisine yer bulabilen, Şener Şen tarafından canlandırılan Kel Mahmut, Namuslu, Mazhar Alanson'un Her Şey Çok Güzel Olacak'ta canlandırdığı Nuri Çamlı gibi beyaz yakalı orta sınıf tipler bile saplantılıdır, "küt kafalıdır", soğuk, iticidir.
Beyaz yakalı orta sınıf, pop kültürde bir dönemin sol kültürünün yücelttiği işçi/köylü kadar bile yer bulamamıştır kendisine. Türk edebiyatında (hemen hemen) zaten yoktur. Varsa da, mekanı İstanbul'dur, Ankara'dır.

Adalet Ağaoğlu romanlarını bir de bu gözle okuyun.<
Not: Sanırım
@BuketUzuner'i bu yüzden çok seviyorum. Uyumsuz Defne Kaman'ın Maceraları'nı okuyun; çizilen polis komiseri, vali gibi tiplemelerin, Ağaoğlu tiplemelerinden ne kadar farklı olduğunu göreceksiniz. Bu tipler hala var mıdır, bilmiyorum. Benim gençliğimde epeyce vardı.
Missing some Tweet in this thread? You can try to force a refresh.

Keep Current with Tuncer Şengöz

Profile picture

Stay in touch and get notified when new unrolls are available from this author!

Read all threads

This Thread may be Removed Anytime!

Twitter may remove this content at anytime, convert it as a PDF, save and print for later use!

Try unrolling a thread yourself!

how to unroll video

1) Follow Thread Reader App on Twitter so you can easily mention us!

2) Go to a Twitter thread (series of Tweets by the same owner) and mention us with a keyword "unroll" @threadreaderapp unroll

You can practice here first or read more on our help page!

Follow Us on Twitter!

Did Thread Reader help you today?

Support us! We are indie developers!


This site is made by just two indie developers on a laptop doing marketing, support and development! Read more about the story.

Become a Premium Member ($3.00/month or $30.00/year) and get exclusive features!

Become Premium

Too expensive? Make a small donation by buying us coffee ($5) or help with server cost ($10)

Donate via Paypal Become our Patreon

Thank you for your support!