Stres, Covid-19'dan kötüdür.
Pek çok intihar haberi okuduğum günde hiç tadım yok. Şu konulara girmemek için direniyorum açıkçası ama bir şeyler söylemem lazım.
Kötü 1,5 yıl geçirdikten sonra; herkes daha düşük standartlara alışacak, mutsuzluk norm olacak, hevesler ve fırsatlar körelecek; hem biyolojik hem psikolojik olarak düzenli yüksek kortizolden dönmek gerçekten zor.
Yani 2 yıl üniversitesi aksamış, hayat fırsatları gitmiş, kendini yetiştirme fırsatı bulamamış, stres tepkisi olarak pek çok deneyim geliştirmiş gençlerin ve toplumun alışkanlıklarından dönmesi ve harika işler başarması neredeyse imkansız.
Yani çoktan öldük, sadece gömülmedik gibi düşünmek istemiyorum ama büyük çoğunluk için ibreyi tersine çevirmek, yeniden hayat heyecanı bulmak, kaçan fırsatların yerine sığındıkları kötü koşulları iyi koşul haline getirmek mümkün olmayacak.
Covid-19'dan %10 ihtimalli ölmektense stresten kesin olarak ölüm tercih edildi. Üstelik; insanlar her zaman en kötü koşulda sığınacakları, kendisini kollayacak görünmez bir güce inanıyordu; bu inançları kayboldu.
Cebindeki birkaç bin dolar için turistin o ülke vatandaşından kıymetli olduğu bir toplumsa; milyon dolarları olanlara neler verildiğini bilmiyoruz. Kağıt bile üretemeyen ve her şeyi dışarıdan alan bir ülke olarak bu çağ değişimine karşı hiçbir planımız yok.
Yani Covid-19'u başarıyla atlattığımızda zaten bizi mucize günler beklemiyor. Dijital Devrimi kaçırdık, teknoloji üretmiyoruz, zeki beyinlerimiz yok, alttan canavar gibi eğitim alan hevesli gençler gelmiyor. Su krizi, iklim krizi, ekonomik savaş bizi bekliyor.
Robotların üretimi devraldığı işçiye ihtiyaç kalmayan çağda hala 200 yıl önceki Sanayi Devrimi'ni bile yaşamış değiliz. Üretim yapmayan çok kalabalık bir ülke olarak nasıl bu kadar insanı besleyeceğimiz ile ilgili en ufak planımız olduğunu sanmıyorum.
Hipermarketleri, internet satışçılarını, elektrik ve doğalgaz şirketlerini, cebinde para olan herhangi birini sürekli destekleyip; normal işletmeciyi, girişimciyi sürekli borca sürükleyen sistemde hala daha bu çağda tekelleşmeyi desteklememizin sonucunun farkında bile değiliz.
Orta sınıfın kaybolduğu sistemde orta sınıfın kaybolup sadece zenginler ve işçiler olarak iki sisteme bölündüğümüz, kendi işi olan herkesin batırılmaya çalışıldığı bir ortamdayız. Yapılan her düzenleme farkı açıp orta sınıf nüfusunu ateşe konmuş buz gibi eritiyor.
1,5 yıl önce herkese kasıtlı olarak Covid-19 bulaştırsaydık, ölen ölseydi, kalan kalsaydı; gençler için, işletmeciler için hala umut olurdu. Stres şakası olan bir konu değil, stres bir hayatı heba eden neredeyse kaçınılmaz bir ölüm demek.
Lorenz'in ''kelebek etkisi'' raporunu inceleyin. Matematikte değerlerde ufacık bir sapma uzun vadeli ne sonuçlara yol açıyor görün. Dünya savaşından dönen askerler için hayatta kalmaları bir şey fark etmemişti.
Hayat ufacık bir sapma yüzünden, bir yanlış tercih yüzünden bir kaçan fırsat yüzünden arka arkaya kaçılmaz kararlar almak zorunda kalınabilen bir durum. Böyle bir durumda herkesi zorunlu olarak istemediği kararlara mecbur etmek hayatları baştan heba etmek demek.
Karamsarlığım için özür diliyorum, ama böyle düşünüyorum. Şartların kötüleşmesi karşılığında hayatta kalmayı; bir ihtimal ölmeye tercih ederek dünyaya hiç gelmemiş gibi bir sayıdan ibaret yaşamları olan atalarımızın yaptığı hatanın aynısını yaptık.
Bireyler farkında olmadan kısa vadeli çözümleri, anlık ertelemeleri uzun vadeli yarara tercih ederler. Rasyonel değillerdir. Ama devletin elinde bilim, teknoloji vs. her şey vardır. Biz süreci de anlık yürütüyoruz ve bilim dışı her şey baz alınarak kararlar alınıyor.
Parayla para kazanmak dışında bir şey bildiğimiz yok. Zaten zengin olanı daha zengin ediyoruz, zaten sağlanan hizmeti birilerinin sağlaması için ona gelir sağlıyoruz, zaten parayla yapılabilecekleri şeyleri birilerinin yaptırması için onlara para ödüyoruz; Ortaçağ mantığındayız.
Batan bir esnafın borcu onu ömür boyu takip eder, hapislerde yıllarca yattıktan sonra bile peşini ömür boyu bırakmaz. İşe girse maaşından kesilir, kredi kartı bile alamaz. Batan her esnaf, bir kişi ve ailesinin ölümü demektir. İstihdam eksiği vs. ayrı konu.

• • •

Missing some Tweet in this thread? You can try to force a refresh
 

Keep Current with Evrimsel Psikoloji

Evrimsel Psikoloji Profile picture

Stay in touch and get notified when new unrolls are available from this author!

Read all threads

This Thread may be Removed Anytime!

PDF

Twitter may remove this content at anytime! Save it as PDF for later use!

Try unrolling a thread yourself!

how to unroll video
  1. Follow @ThreadReaderApp to mention us!

  2. From a Twitter thread mention us with a keyword "unroll"
@threadreaderapp unroll

Practice here first or read more on our help page!

More from @EvrimselP

15 May
En önemli şeyin görünüş olduğu bir çağda, görünüşü bozan şey annelik bile olsa "canice" olarak görülüyor.
Düşünsene, görünüşün iyi hissettirmeye evrilme nedeni zaten seçilip çoğalmayı kolaylaştırma idi. Ama sosyal medya çağında anlam saptı; haz temel ihtiyaç olunca amaç çoğalmak değil güzellik halini aldı.
Milyonlarca yıldır işe yaramış içgüdüler ve duygular yerinde duruyor (Sürüngen beyin ve limbik sistem). Ama insanda farklı olan şey; geniş korteks. Bilgi girişi, anlam sapması, değişen koşullar ile en temel içgüdüleri bile baskılıyoruz.
Read 7 tweets
15 May
Üç evrimsel psikoloji konusu tek tweette.
🧠 Nadirlik

Ender bulunan özellikleri çekici bulmaya evrildik, çünkü virüsler ve hastalıklar nedeniyle genetik çeşitliliği olanların genleri devam etti.
❤️

Mavi göz, yanakta gamze ve ''kızıl saç'' gibi özellikler çekicidir çünkü ender bulunan genleri işaret eder. Ayrıca kişiler kendi ortamında, toplumunda, hayatındaki ender özellikleri çekici bulur. Esmer toplumda sarışınlar enderdi.
Read 10 tweets
14 May
Beynin sahte yoldan oksitosinin sahte olduğunu anladığı an.
Beynin sahte yoldan dopaminin sahte olduğunu anladığı an;
Mutsuzluk; hayatta kalma şartlarından uzaklaşmanıza beyninizin gösterdiği tepkidir. Hayat için son derece işlevseldir.
Read 5 tweets
14 May
Beyniniz, sizin bir başka yönünüzle başka insanlardan üstün olduğunuzu düşünerek sizi her an teselli ediyor. Yoksa yaşadığınız serotonin düşüşü karşısında kaçacak yer bulamazdınız. Beyniniz bazı yönlerinizi aşırı abartır ve benzersiz olduğunuzu düşündürür.
Ama serotoninin kaynağı; iyi olduğunuz yönünüzle başkalarına üstün olduğunuzu düşünmeniz. Yani güzel biriyseniz karşınızdaki güzel olduğunuzu düşünerek teselli oluyorsunuz, bu hesaba göre güzel olmayan biri de sizi görüp serotonin yaşıyor olmalı.
Read 16 tweets
13 May
Aile, akrabalar küçük bir grup. Sosyal medyanın açtığı toplum ise büyük bir grup. Aynı anda ikisi için de dengeyi korumak için zigzag çiziyorsunuz, iki grubu da idare etmek zorundasınız; çünkü genlerinizin devamı bu dinamikleri korumaya bağlıydı.
Hayvanlar sürüde kalıp hayatını devam ettirebilir. Ama insanın hayatta kalması kompleks toplumsal ilişkilere bağlı oldu. Grubu reddedip (aileyi) büyük topluluğa (topluma) saygı gösterirseniz genleriniz devam etmez, tersini yaparsanız yine devam etmez.
Read 7 tweets
13 May
Düşünsenize, geçtiğimiz milyonlarca yılda, canlılığın hiçbir yerinde bu mekanizma işe yaramaz, hayatta kalmayı ya da genlerin devamını sağlamazdı. Kendi arabasını yakanlar, kola alıp dökenler, zaten almış olduğu fideleri atanlar. Bu aptallık nasıl ortak çıkmış olabilir?
Üç mağara adamı bir tehlikeyle karşılaştı; kaçanlar ve savaşanlar genlerini devam ettirdi. Üçüncü seçeneği yapanların genleri devam etmedi. Bu üçüncü seçenek işte, milyonlarca yıl önce soyunun kurumuş olması gereken seçenek. Bu çağda nasıl kalmış olabilir?
Read 7 tweets

Did Thread Reader help you today?

Support us! We are indie developers!


This site is made by just two indie developers on a laptop doing marketing, support and development! Read more about the story.

Become a Premium Member ($3/month or $30/year) and get exclusive features!

Become Premium

Too expensive? Make a small donation by buying us coffee ($5) or help with server cost ($10)

Donate via Paypal Become our Patreon

Thank you for your support!

Follow Us on Twitter!

:(