Thread by @N_Dietis

Αυτό το ξέρατε; Ένα από τα πιο συχνά λάθη που γίνονται σε γραφικά που έχουν σχέση με την Ιατρική, είναι η Ράβδος του Ασκληπιού!
Το γνωστό ιστορικό σύμβολο, με αλληγορική διάσταση, συχνά συγχέεται με ένα.. άλλο αρχαίο σύμβολο που καμία σχέση δεν έχει με την Ιατρική! #DrugTalk

Μπορεί το κατά πόσο ήταν ο Ασκληπιός υπαρκτό ή μυθικό πρόσωπο να έχει τεθεί ως αμφιλεγόμενο θέμα ανάμεσα σε ερευνητές-ιστορικούς, αλλά οι περισσότεροι υποστηρίζουν ότι ήταν ένα υπαρκτό πρόσωπο, πιθανότατα Θεσσαλικής καταγωγής, που θεωρούνταν ήρωας λόγω των θεραπευτικών του δεξιοτήτων, και ο οποίος δέχτηκε τόσες τιμές μετά θάνατον όπου σταδιακά απέκτησε πλήρη θεϊκή υπόσταση.
Ήταν δηλαδή ένας πολιτισμικός ήρωας που η επίγεια φήμη του είχε διαδοθεί σε όλη την Ελλάδα σε τέτοιο βαθμό που απέκτησε μυθική υπόσταση.
Έτσι, εμφανίζεται ο Ασκληπιός όχι μόνο σε αρχαίες ιστορίες και μύθους στην Ελληνική γραμματεία, αλλά και στην Ελληνική τέχνη, σε πολλά γλυπτά, κεραμικά, μωσαϊκά, ακόμα και νομίσματα.

2/14

Το πιο χαρακτηριστικό της αναπαράστασης του Ασκληπιού ήταν η ράβδος που φαίνεται είτε να κρατάει στα χέρια του ή να έχει στο πλαϊ του, (οι αρχαίοι το έλεγαν "βακτηρία"), η οποια όμως είχε πάντα ένα φίδι τυλιγμένο τρείς φορές γύρω της.

Η ράβδος γενικά, στην Αρχαία Ελλάδα,συμβόλιζε την εξουσία που έχει κάποιος, την ηγεσία που ασκεί ή το στήριγμα που χρειάζεται για να ασκήσει τα σημαντικά καθήκοντά του.

Έτσι και η ράβδος του Ασκληπιού πιστεύεται ότι συμβολιζει την σημασία που έχει η άσκηση του επαγγέλματος/λειτουργήματός του, και το φίδι, που ήταν συχνό σύμβολο της μακροζωίας, της ίασης και της ανανέωσης στην Αρχαία Ελλάδα (όπως το φίδι αλλάζει δέρμα και ανανεώνεται). Οι τρεις περιστροφές του φιδιού γύρω από την ράβδο θεωρείται ότι συμβολίζουν τις τρεις βασικές αρχές σε ένα Ασκληπιείο (τον χώρο θεραπείας και εφαρμογής της γνώσης του Ασκληπιού): την αλήθεια, την σωφροσύνη και την ευφυία.
Επίσης, σε σχέση με την δική μου επιστήμη, την φαρμακολογία, το φίδι και η ράβδος του Ασκληπιού είχαν τη δική τους σημασία στην αρχαία Ελλάδα, καθώς σχετίζονταν με την θεραπεία και την διάφορες θεραπευτικές ιδιότητες που είχαν διάφορες ουσίες, βότανα και δηλητήρια (πχ αναισθητική/αναλγητική δράση).

3/14
ixek.gr/wp-content/upl…

Και εδώ έρχεται να... μπερδέψουν κάποιοι την ράβδο του Ασκληπιού, με ένα άλλο αρχαίο Ελληνικό σύμβολο: το Κηρύκειο του Ερμή!

Το κηρύκειο αποτελείται από μία λεπτή ράβδο γύρω από την οποία είναι τυλιγμένα ΔΥΟ φίδια που τα κεφάλια τους συναντιώνται αντικρυστά αφού έχουν περάσει ΜΙΑ περιστροφή γύρω από την ράβδο. Σε αγγειογραφίες και άλλα αντικείμενα από την αρχαία Ελλάδα, τα δύο φίδια βρίσκονται στην κορυφή και σχηματίζουν κύκλο, ενώ τα κεφάλια τους σχηματίζουν δύο «κέρατα» επάνω από τον κύκλο αυτό.

Ο μύθος αναφέρει ότι κάποτε ο Ερμής (αλλού αναφέρεται αυτό να το έκανε ο μάντης ο Τειρεσίας), διαχώρισε με το ραβδί του δύο φίδια που πάλευαν άγρια μεταξύ τους και από τότε το ραβδί με τα δυο φίδια, έγινε σύμβολο της ομόνοιας και της καταπαύσεως της διχόνοιας.

Ονομάζεται κηρύκειο γιατί στην αρχαία Ελλάδα το χρησιμοποιούσαν ως διακριτικό έμβλημα οι πρέσβεις και οι κήρυκες ώστε να δηλώνουν την ομόνοια μεταξύ δύο μερών που μπορεί να είχαν δύο απόψεις.
Έτσι, επειδή ο Ερμής θεωρούνταν ο Αγγελιοφόρος των θεών, με χαρακτηριστικό την ταχύτητα της γνώσης, θεωρούνταν αυτός που εισήγαγε τα γράμματα και τις επιστήμες στην ανθρωπότητα, και λόγω της "μεταφοράς" της γνώσης έγινε και ο προστάτης του εμπορίου!

4/14

Μάλιστα, στην νεότερη Ιστορία και τέχνη, το Κηρύκειο του Ερμή διακοσμήσθηκε πάνω από τα κεφάλια των φιδιών και με δύο φτερούγες, τα οποία και αυτά είναι σύμβολο του "φτεροπόδαρου" Ερμή.
Και μάλιστα σε αυτές τις νεότερες εκδοχές, αυξήθηκαν σταδιακά και οι περιστροφές των φιδιών γύρω από την ράβδο..

5/14

Η πρόσθεση των φτερών του Ερμή στο κηρύκειό του, το έκανε ακόμη πιο επιβλητικό ως σύμβολο της γρήγορης μεταφοράς της γνώσης, του εμπορίου αλλά και της ειρηνικής διαφωνίας μεταξύ δύο πλευρών.

Όπως και να έχει όμως, το κηρύκειο του Ερμή ΚΑΜΙΑ σχέση δεν έχει με τη ράβδο του Ασκλήπιού, και αυτή η νεότερη και πιο διαδεμομένη μορφή του το έκανε να διαφέρει ακόμη πιο πολύ από την ράβδο του Ασκληπιού.

Παρ'όλα αυτά, τα δύο σύμβολα συγχαίονται πολύ συχνά..

6/14

Φυσικά πολλοί επίσημοι οργανισμοί (όπως ο ΠΟΥ, τα Υπουργεία Υγείας χωρών, οι Ιατρικοί Σύλλογοι κτλ), που γνωρίζουν την διαφορά μεταξύ της Ράβδου του Ασκληπιού και του Κηρύκειου του Ερμή, χρησιμοποιούν το σωστό σύμβολο της Ιατρικής.
Αλλά σε αρκετές δυτικές χώρες, με συχνότερη της ΗΠΑ, πολύ συχνά συγχαίονται αυτά τα δύο και χρησιμοποιείται το κηρύκειο του Ερμή ως Ιατρικό Σύμβολο (πχ το εισήγαγε το US Army Medical Corps ως σύμβολο το 1902, και μετά το χρησιμοποίησαν και το Public Health Service και το US Marine Hospital αργότερα).

7/14

Και, εντάξει.. αυτό το λάθος το περιμένεις από όσους δεν γνωρίζουν (ή δεν έχουν παρατηρήσει;) τη διαφορά.
Ειδικά στο εμπόριο, σε διάφορα προϊόντα, μπερδεύεται πολύ συχνά το σύμβολο του εμπορίου του Ερμή με το σύμβολο της Ιατρικής..

8/14
eartshop.gr/product/ravdos…

Ή σε αρκετά ΜΜΕ, που έχουν αναφορά κάποιο Ιατρικό θέμα, βρίσκουν πιο εύκολο (ή... γρήγορο; 😜) το να χρησιμοποιήσουν το κηρύκειο του Ερμή, παρά τη ράβδο του Ασκλήπιού ως σύμβολο της Ιατρικής..

9/14

Αλλά αυτό το λάθος φαίνεται ότι το κάνουν και κάποιοι γιατροί/επιστήμονες, ακόμα και σε επίσημες δημοσιεύσεις τους!

10/14
nature.com/articles/s4143…

Το 1990, έγινε μια έρευνα στις ΗΠΑ και διαπιστώθηκε ότι το 62% των επαγγελματικών Ιατρικών ενώσεων χρησιμοποιούσαν (σωστά) τη Ράβδο του Ασκληπιού, αλλά το 37% χρησιμοποιούσαν λανθασμένα το κηρύκειο του Ερμή!

11/14
ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/P…

Από περιέργεια, είπα και εγώ να δω και εγώ τι γίνεται σε εμάς, με τους δικούς μας Ιατρικούς Συλλόγους, και με το εάν χρησιμοποιούν σωστά ή όχι το σύμβολο της ράβδου του Ασκλήπιού...
Και τι πιστεύετε ότι βρήκα; 😉

12/14

Το αναμενόμενο!
Δεν γλιτώσαμε ούτε εμείς από την διαδεδομένη (πλέον) σύγχυση..

Νομίζω κάποιος πρέπει να ενημερώσει μερικούς από τους αγαπητούς Ιατρικούς Συλλόγους, σε πολύ συμπαθείς πόλεις ανά την Ελλάδα, ότι χρησιμοποιούν το σύμβολο του... εμπορίου, και όχι της Ιατρικής 😏

13/14

Εσείς γνωρίζατε την διαφορά μεταξύ της Ράβδου του Ασκλήπιού με το Κηρύκειο του Ερμή;

14/14

ΥΓ1: Εάν σας άρεσε το παραπάνω θρεντ, και για όσους/όσες ενδιαφέρεστε, ξεκινώ ένα είδος ανοιχτού newsletter/blog όπου θα σχολιάζω σημαντικά επιστημονικά νέα ή θέματα γενικού ενδιαφέροντος που έχουν να κάνουν με φάρμακα και.. ουσίες👇
Πιστεύω θα έχει ενδιαφέρον - τα λέμε σύντομα κ από εκεί! drugtalk.substack.com

ΥΓ2: Επίσης, όλα τα threads που αναρτώ στο Twitter είναι μαζεμένα εδώ, για όσους ενδιαφέρονται να ρίξουν μια ματιά σε προηγούμενα #drugtalk ή σε παλαιότερα θρεντς 👇
typefully.com/N_Dietis