Thread by @Adam_AS_2

Przyczyny biernej postawy żołnierzy na granicy, czyli prawnicy zgotowali nam ten los.
#Granica #WZZ #WZZGranica
Po ataku i zranieniu w dniu 28 maja 2024r. żołnierza pełniącego służbę na przysłowiowym pasku na granicy polsko-białoruskiej w mediach społecznościowych masowo
1/n

pojawiły się pytania „Dlaczego wojsko nie odpowiada siłą?”, „Dlaczego nie wydano żołnierzom broni gładko lufowej i amunicji niepenetrującej?” lub „Czy nie można obrzucać bandytów za płotem granatami hukowymi i potraktować gazem?”.
Gdyby było to proste do realizacji, pewnie
2/n

takie działania były by już dawno podjęte. Gdzie tkwi problem? Między innymi w Ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych. Jeśli nie musicie jej czytać, to nie polecam tej lektury na sobotnie popołudnie. Nie jest to nawet
3/n

lektura dla prostego strzelca, bo pisana jest (jak każda ustawa) językiem mało przyjemnym zwykłemu zjadaczowi chleba i parówek. Kiedyś musiałem do niej zajrzeć, więc teraz poświęciłem się dla was i odświeżyłem sobie wiadomości. Oto moje przemyślenia co do przyczyn dziwnej
4/n

bierności żołnierzy na granicy.
Po pierwsze ustawa określa kto jest wojskowym organem porządkowym (takim pomocnikiem Batmana, a Batman to ŻW i w określonych sytuacjach Policja) oraz co te organa mogą, a czego nie. Dochodzi jeszcze SG, ale to w innej ustawie.
5/n

Generalnie mamy dwie grupy wojskowych organów porządkowych (WOP): garnizonowe i wewnętrzne. Krótkie wyjaśnienie dla niewtajemniczonych. Garnizon to obszar określony w rozkazie obejmujący zazwyczaj powiaty czy gminy na terenie których stacjonuje określona jednostka(ki)
6/n

wojskowa(we). Ogólnie organy porządkowe garnizonowe pilnują porządku w danym garnizonie, a organy porządkowe wewnętrze – wewnątrz terenu danej jednostki wojskowej, czyli kolokwialnie do płota JW i ani cm dalej. Oprócz standardowych WOP, określonych w ustawie i regulaminie
7/n

ogólnym dowódca może wyznaczyć patrole (!), konwoje i asysty. Wrócimy do tego później.
Zadaniem WOP w garnizonie jest: utrzymanie dyscypliny wojskowej (cokolwiek to znaczy), ochrona porządku publicznego (WAŻNE), zapewnienie przestrzegania przepisów porządkowych obowiązujących
8/n

w miejscach publicznych (też ważne), ochrona i obrona obiektów wojskowych oraz to piąte, które jest w zasadzie martwym przepisem. Tak przekładając na normalny język, to żołnierze mogą brać udział w pilnowaniu porządku publicznego (np. żeby inżynierowie i lekarze z Azji
9/n

i Bliskiego Wschodu nie przekraczali nielegalnie granicy państwowej).
Skoro wiemy co mniej więcej może robić wojsko, to teraz wyjaśnijmy sobie wobec kogo mogą podejmować interwencje. Tu robi się ciekawie. Otóż żołnierz, który jest WOP może podejmować działania w stosunku do:
10/

- innych żołnierzy, ale tylko tych w czynnej służbie (czyli rezerwistów na ćwiczeniach nie może ruszyć, warto czytać przepisy 😉);
- pracowników wojska;
- cywili przebywających na terenach wojskowych lub placówkach zagranicznych RP;
- cywili stwarzających zagrożenie dla
11/n

osoby ochranianej przez konwój;
- cywili, którzy współdziałają z żołnierzami przy popełnianiu czynu zabronionego (czyli przestępstwa).
Jeżeli mówimy o garnizonowym WOP, to może on działać wobec wyżej wymienionych osób na terenie garnizonu. W przypadku wewnętrznych WOP mowa
12/n

o działaniu tylko na terenie JW.
Jeszcze ciekawiej się robi, gdy przeczytamy Rozporządzenie MON z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie szczegółowych czynności wojskowych organów porządkowych wchodzących w skład służby garnizonowej. Z niedługiej listy garnizonowych WOP
13/n

do ochrony porządku publicznego można w zasadzie użyć w miarę elastyczny sposób tylko patrole wojskowe. Wszystkie inne służby mają założony kaganiec i bardzo krótki łańcuch (metr od budy i ani cm dalej). Patrole mogą „wykonywać inne zadania zlecone przez dowódców
14/n

(komendantów) garnizonu”. Trzeba tylko dobrze im te zadania określić. A z tym różnie bywa.
Mamy już jako taki obraz żołnierza na granicy: jeśli przełożony nie określił w swoim rozkazie granic „tymczasowych” garnizonów na terenach powiatów przygranicznych mamy czarną dziurę.
15/n

Żołnierze nie mogą tam działać jako wojskowe organy porządkowe (np. takie wspomniane patrole). Jeśli w DG RSZ ktoś pomyślał i stworzył tymczasowe przygraniczne garnizony pojawia się problem śniadych inżynierów i lekarzy szukających lepszego życia na Zachodzie: nie bardzo
16/n

pasują mi do zamkniętego zbioru osób, wobec których żołnierz WOP może podejmować działania.
No dobra, skoro ustawa o ŻW i WOP nie bardzo nadaje się do zastosowania na granicy, to może lepsza jest Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. Co w niej mamy?
17/n

Tak w skrócie: jeśli SG swoimi siłami nie jest w stanie zapewnić ochrony granicy, to Prezydent na drodze postanowienia może skierować do pomocy Wojsko. W takim przypadku żołnierze wspierający SG nabywają następujących uprawnień przypisanych funkcjonariuszom SG:
18/n

- prowadzenia kontroli osobistych i przeglądania bagażu (i tu jest 7 przypadków kiedy można tego dokonać);
- legitymowania lub ustalania tożsamości osoby;
- zatrzymywania osób w przypadkach określonych w Kodeksie Karnym i innych przepisach (studnia bez dna);
19/n

- zatrzymywania osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego (a także mienia);
- doprowadzania zatrzymanych osób do właściwych organów (SG, sądu, prokuratury, Policji itp.);
- przebywania i poruszania się na gruntach bez
20/n

uzyskiwania zgody ich właścicieli oraz przechodzenia przez pola uprawne w czasie pościgu, jeśli nie mam możliwości korzystania z dróg (i tu zaraz co drugi prawnik udowodni, że ta drogo kilometr dalej mogła być użyta).
O uprawnieniach w przypadku działań na morzu nie będę
21/n

pisał, bo nie dotyczy to studiowanego tu przypadku.
Wracając do sytuacji na granicy: było ewidentne zdarzenie zagrażające życiu lub zdrowiu człowieka (żołnierza dźgnięto prowizoryczną dzidą). Dlaczego zatem nie podjęto wobec napastników żadnych działań?
Jak wspomniałem
22/n

wcześniej wojsko na granicy wspierając SG działa na podstawie postanowienia Prezydenta. Sęk w tym, że jest mały problem z przedmiotowym postanowieniem. Jak wiemy na początku szturmu na granicę było gorąco i rząd działał „w trybie alarmowym”.
23/n

Minister Obrony Narodowej wydał w dniu 14 marca 2020r. decyzję nr 39/MON kierującą bliżej nieokreślone siły wojskowe do wsparcia SG. Mógł to zrobić, bo ustawa o SG pozwala na taki tryb. Decyzja MON musi być jednak potwierdzona postanowieniem Prezydenta (bądź anulowana).
24/n

I tak też się stało. Następnego dnia, czyli 15 marca 2020r. Prezydent podpisał postanowienie potwierdzające decyzję szefa MON (Monitor Polski 2020, pozycja 288). Wojsko działało na granicy na mocy ustawy o SG. Działało, tak czas przeszły nie jest tu pomyłką.
CDN
25/n

Otóż Minister ON w dniu 12 czerwca 2020r. podpisał decyzję nr 79/MON która unieważniła decyzję 39/MON i z dniem 13 czerwca 2020r. żołnierze WP przestali działać na granicy jako element wspierający Straż Graniczną w działaniach ochraniających granicę państwową.
26/n

Mam poważny dylemat, bo nie znalazłem stosownego postanowienie Prezydenta, ale przepisy w tym temacie milczą (bądź przegapiłem i nie doczytałem ustawy) i nic nie mówią o konieczności wydania takiego aktu prawnego w przypadku zakończenia wsparcia SG.
27/n

To do przeczytania została jeszcze jedna ustawa: o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej z 24 maja 2013r. To ona reguluje użycie siły przez WP, Policję, SG czy inne służby „siłowe”. Powiem wam szczerze, że wolę czytać Pana Tadeusza czy Shakespeare’a, bo konstrukcja
28/n

ustawy o ŚPB i BP to jest istny horror – tego nawet nie da się rozrysować na tablicy.
Cały problem polega na ustaleniu statusu naszych żołnierzy na granicy. Z mojej wiedzy wynika, że nie zostali oni tam skierowani postanowieniem Prezydenta, więc nie wspierają SG na
29/n

podstawie ustawy o SG. Nie są tam prawdopodobnie również w charakterze wojskowych organów porządkowych, więc nie mogą używać ŚPB i BP wynikających z ustawy o ŻW i WOP. To co robią tam żołnierze? Szkolą się. Tak, politycy i dowódcy najwyższych szczebli dowodzenia wysłali
30/n

wojsko na granicę na szkolenie. Dlatego drodzy czytelnicy nasi żołnierze nie mogą nawet podnieść ręki na szturmujących płot inżynierów i lekarzy. Wiec jakiekolwiek dyskusje o użyciu broni czy amunicji niepenetrującej możemy sobie odłożyć do czasu, gdy politycy wezmą w końcu
31/n

odpowiedzialność i wydadzą odpowiednie dokumenty stanowiące podstawę działania dla WP.

PS. Proszę wybaczyć, użyłem tu wielu skrótów myślowych, ale nie chciałem przepisywać wam całych artykułów z ustaw, które wprost niewiele mówią. Jak ktoś czuje się na siłach zapraszam
32/n

do dogłębnej analizy ustaw i rozporządzeń. Sam nie jestem w stanie tego materiału wchłonąć i przerobić.
I drodzy czytelnicy nie linkujcie tej nitki do decydentów z MON. Przecież oni doskonale wiedzą, jaki jest status prawny naszych żołnierzy na granicy.
33/n

Musimy poczekać na tragedię większego kalibru, by coś się zmieniło. Może zostanie powołana jakaś komisja, a może trzeba poczekać na audyt i raport końcowy. Nie wiem, nie znam się...
Chciałbym napisać "miłego dnia", ale chyba nie ma do czego.
34/n gdzie n=34

@threadreaderapp unroll