"Η μάχη της Λαμπούσας και η θυσία του "Γύφτου"": Σαν σήμερα, 3 Σεπτέμβρη 1944, στην Λαμπούσα της Εύβοιας, οι ήρωες του 3ου Τάγματος του 7ου Συντάγματος του ΕΛΑ,Σ με την ηγεσία του Προκόπη Τζάνου ή Λόγγου, έδωσαν ένα καθοριστικό κτύπημα στους ναζί. Στην σκληρή μάχη, που πέρασε απο
φάσεις δραματικές μέχρι μάχες σώμα με σώμα, εξοντώθηκε μηχανοκίνητη φάλαγγα από 140 Γερμανούς, απο τους οποίους ένας μόνο διέφυγε κατά τη διάρκεια της μάχης. Για τη μάχη αυτή, ο ραδιοφωνικός σταθμός του Λονδίνου μετέδωσε σ' ολόκληρο τον κόσμο στο δελτίο ειδήσεων: "Εις την Εύβοια
διεξάγεται μεγάλη μάχη των Γερμανών με δυνάμεις των ανταρτών. Η έκβασή της θα είναι μεγάλης σημασίας διά την απελευθέρωση της Ελλάδος". Με τη μάχη της Λαμπούσας, τις σαρωτικές μάχες του Καράβου-Αλιβερίου και την απομόνωση της φρουράς της Κύμης, το προστατευτικό τείχος των Αθηνών
άρχισε να καταρρέει και ο Ευβοϊκός, ο μόνος ασφαλής θαλάσσιος δρόμος για την επικείμενη αποχώρηση των ναζί, χάνονταν. Ο κίνδυνος του εγκλωβισμού των Γερμανικών δυνάμεων πρόβαλλε απειλητικά. Για αυτό ο ραδιοσταθμός του Λονδίνου έδινε αυτήν την εκτίμηση για την μάχη. Η μάχη της
Λαμπούσας για την Εύβοια, είναι η αρχή του τέλους της Γερμανικής κατοχής. Η μάχη σημαδεύτηκε από τη θυσία του ήρωα καπετάνιου του ΕΛΑΣ Βασίλη Μήτρου (ψευδώνυμο "ο Γύφτος"), ο οποίος ήταν απο τις ξεχωριστές περιπτώσεις συμμετοχής Ρομά στην Αντίσταση. Οπως αναφέρει στο βιβλίο
του "Η νότια Εύβοια στην Κατοχή" ο καθοδηγητής του ΕΑΜ της νότιας Εύβοιας Θανάσης Τζάνος, "είχε μεγαλώσει στα χέρια του Παπαγκρού απο την Κύμη που τον είχε μαζέψει απο τους δρόμους όταν ζητιάνευε για να ζήσει". Στην Κατοχή, οι φίλοι του μπήκαν στο ΕΑΜ και δεν άργησαν να τον
στρατολογήσουν. Ο Μήτρου ξεκίνησε να συμμετέχει στην πολιτική δουλειά και γρήγορα έγινε ο άνθρωπος για τις πιο επικίνδυνες αποστολές. Ανήσυχος, ήθελε να ανέβει στο βουνό να γίνει αντάρτης, να πολεμήσει τους ναζί, με το όπλο στο χέρι. Στη μεγάλη του επιμονή, αναγκάστηκαν να τον
αφήσουν και ο Βασίλης έτρεξε να μπεί στον ΕΛΑΣ. Πολύ γρήγορα τον αγάπησαν και τον εκτίμησαν. Ο Μήτρου, που είχε απέραντη αγάπη για τους φίλους και άσβεστο μίσος για τους ναζί και τους προδότες,κατάφερε να γίνει ο φόβος και ο τρόμος των Γερμανών και των ταγματασφαλιτών. Τον έμαθαν
τα χωριά, τον έμαθαν οι ταγματασφαλίτες, τον έμαθαν οι Γερμανοί. Ο Τζάνος έγραψε: "Έρχεται ο Γύφτος" έλεγαν οι τσολιάδες και έτρεχαν να κρυφτούν. "Πέρασε ο Γύφτος" έλεγαν στις γειτονιές και έτρεχαν να τον γνωρίσουν". Ταλέντο στις μεταμφιέσεις, σβέλτος, ψύχραιμος, με σταθερό χέρι
εκδίκησης, ειδικός στις ριψοκίνδυνες αποστολές ξεκαθαρίσματος καθαρμάτων που είχαν κάνει φόνους και βασανισμούς, ο Τζάνος γράφει πως "παντού και πάντα ξεφύτρωνε, πότε μόνος με το αυτόματο του, πότε με την ομάδα του, ανάμεσα στους Γερμανούς, ανάμεσα στους τσολιάδες". Ένα απο τα
μεγαλύτερα προβλήματα για την αντίσταση στην περιοχή ήταν η "Καταδίωξη", σκάφος μεγάλο,ταχύπλοο, με κανόνι, που λιμενιζότανε στην άκρη του κυματοθραύστη της Κύμης. Η "Καταδίωξη" εμπόδιζε το πέρασμα των συμμαχικών αποστολών. Όταν ο ΕΛΑΣ άρχισε να συζητάει την ριψοκίνδυνη αποστολή
να ανατινάξει το ταχύπλοο μέσα στο λιμάνι, ο Μήτρου παρουσιάστηκε στην Διοίκηση και ζήτησε να αναλάβει την αποστολή.Ντύθηκε με χωριάτικα ρούχα και ένα ταγάρι και μαζί με έναν συνομήλικό του ξεκίνησαν για το λιμάνι.Κατάφεραν να περάσουν μέσα απο τους ναζί και έφτασαν στο ταχύπλοο.
Πήδηξε μέσα (ο συμπολεμιστής του φύλαγε απο έξω), έβγαλε απο το ταγάρι μια Ιταλική νάρκη, την τοποθέτησε στο αμπάρι και άναψε το φυτίλι. Οι "χωριάτες" απομακρύνθηκαν και μετα απο λίγο έκπληκτοι οι ναζί και ταγματασφαλίτες άκουσαν έναν φοβερό κρότο και είδαν φλόγες και συντρίμμια.
Η αποστολή είχε πετύχει. Όμως ο Μήτρου δεν ησύχαζε, "δεν ήξερε τι θα πει φόβος, δεν ήξερε τι θα πει εμπόδιο". Άρχισε να οργανώνει αιφνιδιαστικές εφόδους μέσα στην Κύμη, πότε με χειροβομβίδες και πότε με το αυτόματο του, και να τρομοκρατεί τους ναζί και τους ταγματασφαλίτες. Το
όνομα του γίνεται θρύλος. Είχε καταστεί τέτοια ψύχωση-φόβος στους Γερμανούς που και στο ξύπνιο τους έβλεπαν μπροστά τους τον "Gypsen". 3 Σεπτεμβρίου 1944, στην τοποθεσία Λαμπούσα κοντά στην Κύμη, οι μαχητές του 3ου Τάγματος του 7ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ έδωσαν καθοριστικό κτύπημα
στους ναζί, απαντώντας και στη θηριωδία που προηγήθηκε τον Μάιο του 1944 στο Κακολύρι-Ταξιάρχες (πυρπόληση χωριού/εκτέλεση 30 κατοίκων). Ο Μήτρου βρέθηκε-όπως πάντα-στην πρώτη γραμμή. Όταν του σώθηκαν οι σφαίρες,όρμηξε πάνω σε έναν Γερμανό για να τον αφοπλίσει και να του πάρει το
όπλο. Εκεί τον πυροβόλησε, απο κοντινή απόσταση, ένας άλλος ναζί με πιστόλι και η σφαίρα βρήκε την σπονδυλική στήλη. Έπεσε λιπόθυμος. Προσπάθησαν να τον μεταφέρουν για να σωθεί αλλά πέθανε σε δύο μέρες. Ο ηρωικός Ρομά καπετάνιος του ΕΛΑΣ έδωσε την ζωή του για την Ελλάδα, για
το τσαντήρι του, για τους φίλους του που τον είχαν μαζέψει απο τους δρόμους. Η κηδεία έγινε στο Αυλωνάρι (7/9/1944) και την παρακολούθησε πολύ κόσμος. Την θέση του στον ΕΛΑΣ την πήρε ο αδελφός του Ανδρέας, που έπεσε και αυτός ηρωικά στην μάχη της Βάθειας. Οι γονείς των Βασίλη και
Ανδρέα Μήτρου εκτελέστηκαν απο τους ναζί γιατί συμμετείχαν στην αντίσταση.Όλη η ηρωική οικογένεια θυσιάστηκε στον αγώνα. Ο Μητροπολίτης Καρυστίας Παντελεήμων, ο οποίος στη Μέση Ανατολή είχε πει "Καλύτερα χίλια χρόνια με τους Γερμανούς παρά με το ΕΑΜ",όταν πέρασε απο το Αυλωνάρι,
το οποίο είχε ελευθερωθεί με το αίμα του Μήτρου, παρότρυνε τους κατοίκους"να τον ξεθάψουν και να πετάξουν μακριά απο τα άγια χώματα τους για να μην τους μολύνει, τα κόκκαλα αυτού του Βούλγαρου".Ο Μητροπολίτης ήθελε να εκδικηθεί το ΕΑΜ και τον νεκρό Ρομά ήρωα γιατί είχαν
αποκαλύψει ότι παρακρατούσε τα τρόφιμα του Ερυθρού Σταυρού και τα τοποθετούσε σε κρυψώνες στην Επισκοπή, ενω τα παιδάκια και οι γέροι στην Κύμη πέθαιναν απο την πείνα. Ο λαός της περιοχής, που είχε ζήσει τον Μήτρου, αρνήθηκε να υπακούσει.Ο ήρωας Ρομά Βασίλης Μήτρου και όλη η
οικογένεια του θα είναι πάντα παράδειγμα για κάθε άνθρωπο που αγωνίζεται για την ελευθερία.Το μνημείο του είναι εκεί που έπεσε ηρωικά πολεμώντας τους ναζί, στην τοποθεσία της μάχης της Λαμπούσας.
Τιμή και Δόξα στον ΕΛΑΣιτη Βασίλη Μήτρου
Γύφτο
Πηγές: Μιχάλης Παπαμιχαήλ ("Νικήτας"), "Η νικηφόρα μάχη στη Λαμπούσα", Ριζοσπάστης, Θανάσης Τζάνος, (Καπετάνιος 3ου Τάγματος), "Η νότια Έυβοια στην Κατοχή", εκδ. Πασσά Εύβοιας, 1991
Share this Scrolly Tale with your friends.
A Scrolly Tale is a new way to read Twitter threads with a more visually immersive experience.
Discover more beautiful Scrolly Tales like this.