"Μίαν ἐπίφασιν ἁπλῶς καὶ μόνον ψευδωνύμου δημοκρατικῆς, δῆθεν, διαδικασίας": Σαν σήμερα, 3 Ιανουαρίου 1973, ο ποιητής Ο.Ελύτης, οι συγγραφείς Πρεβελάκης και Παναγιωτόπουλος, ο ζωγράφος/χαράκτης Γ. Βαρλάμος και ο γλύπτης Κ.Λουκόπουλος αρνούνται τα βραβεία της χούντας.


Η διεφθαρμένη χούντα του Παπαδόπουλου δημιούργησε τα βραβεία και απευθύνθηκε σε ανθρώπους των τεχνών σε μια προφανή προσπάθεια να τους εξαγοράσει και να δημιουργήσει κλίμα νομιμοποίησης.

-Ο Οδυσσέας Ελύτης είχε αποδοκιμάσει απο την αρχή την χούντα των Συνταγματαρχών,

"Το ελληνικό Εθνος το υπό τη φρικώδη οθωμανικήν δυναστείαν,..κηρύττει σήμερον...την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν". Σαν σήμερα 1 Ιανουαρίου 1822, Η Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου ψηφίζει το πρώτο Σύνταγμα της επαναστατημένης Ελλάδας. Πρώτος, σήκωσε τη σημαία της Επανάστασης ο Φιλικός Π. Καρατζάς στην Πάτρα στις 21 Μαρτίου 1821. Οι πρόκριτοι της Αχαΐας (Ζαΐμης, Λόντος κ.ά.) μαζί με τον Π. Π. Γερμανό εισήλθαν στην πόλη 3 ημέρες αργότερα και συγκροτώντας το Αχαϊκόν Διευθυντήριον επιχείρησαν να συγκεντρώσουν στα χέρια τους όλες τις εξουσίες.

Στην πραγματικότητα, η ουσία της συζήτησης και αντιπαράθεσης γύρω απο το ιστορικό πρόσωπο του Καποδίστρια με αφορμή την εθνικιστική θρησκόληπτη προπαγάνδα του Σμαραγδή δεν είναι η ταινία ούτε ο ίδιος ο Καποδίστριας (στην θέση του θα μπορούσαν να υπάρξουν και άλλες περιπτώσεις) αλλά κάτι πολύ πιο σημαντικό (ανεξάρτητα από προθέσεις ακόμα και των υποστηρικτών η συντελεστών της ταινίας), ιδιαίτερα στην σημερινή εποχή που ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος πλησιάζει και η καταστολή κατά του λαού κλιμακώνεται:

"Κάτω ο αναλφαβητισμός": Σαν σήμερα, 26 Δεκεμβρίου 1919, το Συμβούλιο των Λαϊκών Επιτρόπων-με πρωτοβουλία του Λένιν-εκδίδει το ιστορικό διάταγμα "Σχετικά με την εξάλειψη του αναλφαβητισμού μεταξύ του πληθυσμού της Ρωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας" και αρχίζει η πιο επιτυχημένη εκστρατεία κατά του αναλφαβητισμού στην ιστορία. Ο μαζικός αναλφαβητισμός ήταν η κληρονομιά που άφησε η προεπαναστατική Ρωσία του Τσάρου και των καπιταλιστών στη Σοβιετική Ενωση.

(o αναλφάβητος είναι ένας τυφλός άνθρωπος. Σοβιετική αφίσα, 1920)

Με αφορμή το πανηγυρικό κλίμα για την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή "Καποδίστριας" που η πρεμιέρα της αναμένεται 25/12 (μια πρώτη προβολή για επιλεγμένο κοινό έγινε 15 Δεκεμβρίου), με τα λόγια του ιστορικού Γιάνη Κορδάτου: " Σχετικά με την κυβερνητική δράση του Καποδίστρια…η άγνοια και η αμάθειά του στα οικονομικοκοινωνικά ζητήματα ήτανε κλασσική. Όλα τα εξαρτούσε από τη βία και πίστευε πως εφαρμόζοντας το ρώσικο απολυταρχικό σύστημα θα έφερνε τον παράδεισο. Από όλα τα νομοθετικά του μέτρα, κανένα δεν ξεχωρίζει για την αντικειμενική προσαρμογή του στην

"Η σφαγή του Μαράς": Σαν σήμερα, 19 Δεκεμβρίου 1978. στην πόλη Μαράς της νότιας Τουρκίας, Τούρκοι εθνικιστές οργώννουν μεγάλη σφαγή με θύματα Αλεβίτες, Κούρδους στην συντριπτική τους πλειοψηφία, και αριστερούς Τούρκους. 19 Δεκεμβρίου, σε ένα κινηματογράφο του Μαράς, η οργάνωση "Γκρίζοι Λύκοι" οργανώνει την προβολή μιας αντισοβιετικής ταινίας. Μια βόμβα μιρκής ισχύος που πετάχτηκε στον κινηματογράφο ήταν η αφορμή για να ξεκινήσει η σφαγή. Αμέσως διαδόθηκαν φήμες ότι αριστεροί είχαν ρίξει τη βόμβα (στην πραγματικότητα ήταν προβοκάτσια των εθνικιστών).

"Στις τράπεζες λεφτά, στη νεολαία σφαίρες": Σαν σήμερα 6 Δεκέμβρίου 2008, η πόλη έμοιαζε μια από τα ίδια. Στην περιοχή γύρω από την οδό Τζαβέλλα κόσμος στις καφετέριες, περαστικοί, κίνηση αυτοκινήτων κ.α Γύρω στις 9, εμφανίζεται ένα περιπολικό, στην αρχή του πεζόδρομου και το πλήρωμα του αρχίζει να διαπληκτίζεται με νεαρούς που βρίσκονται στο βάθος. Ακούγονται φωνές,ο κόσμος από τα μαγαζιά σηκώνεται για να δεί και παρά το γεγονός ότι δεν γίνεται κάτι σοβαρό οι αστυνομικοί ρίχνουν μια κρότου λάμψης ενω στα γύρω τραπέζια κάθεται κόσμος

"Νενικήκαμεν. Ζήτω οι Ολυμπιονίκες του σοσιαλισμού. Γεια σας συναθλητές μου": Σαν σήμερα, 19 Νοεμβρίου 1948, οι μοναρχοφασίστες εκτελούν (δολοφονούν) τον ήρωα της Εθνικής Αντίστασης και βασικό ποδοσφαιριστή του Ολυμπιακού, Νίκο Γόδα. Ο Γόδας γεννήθηκε στο Αϊβαλί.το 1921 . Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή η προσφυγική του οικογένεια πέρασε στη Μυτιλήνη, στην Κρήτη και τελικά στην Κοκκινιά. Εργάστηκε στην ταβέρνα της οικογενείας του. Ξεκίνησε να παίζει ποδόσφαιρο από μικρή ηλικία, στις αλάνες, με συνομηλίκους του. Όταν πλέον φάνηκε το σπουδαίο ποδοσφαιρικό

"Τον ουρανό για σκέπασμα,τη γη έχω για στρώμα και στην καρδιά μου τον ΕΛΑΣ γι' αυτόν θα μπω στο χώμα.": Σαν σήμερα, 18 Νοέμβρη 1985,πεθαίνει ο ρεμπέτης Δημήτρης Γκόγκος (Μπαγιαντέρας). Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1902, γόνος πολυμελούς/ευκατάστατης νησιώτικης οικογένειας.Ασχολήθηκε από μικρός με τη μουσική, παίζοντας μαντολίνο και αργότερα βιολί, ενώ στα μέσα της δεκαετίας του '20 θα αρχίσει να παίζει μπουζούκι. Εκείνη την εποχή διασκευάζει την ιταλική οπερέτα "Μπαγιαντέρα" για λαϊκή ορχήστρα και έτσι αποκτά το παρατσούκλι "Μπαγιαντέρας". Το 1941, λίγο μετά

"Μη φοβάστε τα τανκς", "Κάτω ο φασισμός": Σαν σήμερα, 17 Νοεμβρίου 1973, κατά τη 1 τα ξημερώματα τα τανκς έχουν ζώσει το Πολυτεχνείο.Οι φοιτητές τοποθετούν ένα αυτοκίνητο πίσω από την κεντρική πύλη για να εμποδίσει την είσοδο των τανκς, ενώ ανεβασμένοι στα κάγκελα, τραγουδούν τον εθνικό ύμνο και φωνάζουν στους φαντάρους: "Είμαστε αδέρφια", "Λαός και στρατός ενωμένοι". Η Συντονιστική Επιτροπή προσπαθεί να διαπραγματευτεί την ασφαλή έξοδο του κόσμου. Πριν εκπνεύσει η διορία για την έξοδο των φοιτητών, ένα τανκ σπάει την κεντρική πύλη του Πολυτεχνείου και

"Το αγόρι που νίκησε τα τανκς": Σαν σήμερα,16 Νοέμβρη 1973, στην διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, όργανα της χούντας δολοφονούν το 17χρονο μαθητή Διομήδη Κομνηνό.Ο Κομνηνός, με καταγωγή απο την Κύπρο, προπαρασκευαζόταν για τις εξετάσεις του Πολυτεχνείου και ονειρευόταν να γίνει μηχανικός η αρχιτέκτονας. Ήθελε να αγωνιστεί για την δημοκρατία. Την νύχτα της 16ης Νοεμβρίου 1973 βρισκόταν στο Πολυτεχνείο,ενώ λιγο πριν είχε συμμετάσχει και στις κινητοποιήσεις στην Νομική. Αργότερα, μεταξύ 21:30 και 21:45,βρέθηκε στη διασταύρωση των οδών Μάρνης και Γ

"Και ο Αρχάγγελος Μιχαήλ σπάθην κρατεί στα χέρια του..δεν κρατεί άνθη" (Γ.Ράλλης). Σαν σήμερα, 16 Νοεμβρίου 1980, στην διάρκεια πορείας για το Πολυτεχνείο, τα ΜΑΤ της κυβέρνησης της ΝΔ δολοφονούν την Αθηναία εργάτρια Σταματίνα Κανελλοπούλλου και τον Κύπριο φοιτητή Ιάκωβο Κουμή. Λίγες μέρες πριν (19 Οκτώβρη),η κυβέρνηση Ράλλη είχε επαναφέρει την Ελλάδα στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Ηδη προετοιμαζόταν η πανηγυρική είσοδος στης χώρας στην ΕΟΚ. Ο Καραμανλής είχε μεταπηδήσει στην Προεδρία της Δημοκρατίας.Το αστικό καθεστώς στην Ελλάδα ισχυροποιούνταν.

Το πρωί της 17ης Νοέμβρη 1973, ο έφεδρος ανθυπολογαγός (ΠΖ) Ιωάννης Λυμπέρης δολοφονεί τον 22χρονο ηλεκτρολόγο Μάρκο Καραμανή στην διασταύρωση της Πατησίων με τη Λεωφόρο Αλεξανδρας και μετα απο λίγο και τον 16χρονο μαθητή Αλέξανδρο Σπαρτίδη. Ο Καραμανής έμενε στο Αιγάλεω και
δούλευε φτιάχνοντας ηλεκτρολογικά σε πολυκατοικίες. Μόλις είχε απολυθεί από το Στρατό. Σε μία εβδομάδα θα παντρευόταν. Η αρραβωνιαστικιά του ήταν ήδη έγκυος. Στο Πολυτεχνείο πήγε δύο μέρες πριν την εισβολή του άρματος) μαζί με φίλους του. Τροφοδοτούσαν τους εξεγερμένους φοιτητές

"Οι Γκεσταπίτες βαράνε στο ψαχνό, σκότωσαν το παιδί": 17 Νοέμβρη 1973, στις 13:00, ο πεντάχρονος Δημήτρης Θεοδωράς διέσχιζε με τη μητέρα του τη διασταύρωση της οδού Ορεινής Ταξιαρχίας με τη λεωφόρο Παπάγου στου Ζωγράφου. Τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά στρατιωτικής περιπόλου με επικεφαλής αξιωματικό (πιθανόν ο ίλαρχος Σπυρίδων Σταθάκης του Κ.Ε.Τ/Θ). Εξέπνευσε ακαριαία και όταν μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο των Παίδων, απλώς διαπιστώθηκε ο θάνατος του. Εκείνη την ώρα, ο πατέρας του Θεοφάνης Θεοδώρας βρισκόταν στο μπαλκόνι του σπιτιού του με το

"Με παραδέχεσαι ρε; με την πρώτη τον βρήκα στο κεφάλι": Έτσι πανηγύριζε ο φασίστας χουντικός αξιωματικός Ντερτιλής όταν πυροβόλησε πισώπλατα τον 20χρονο Μιχάλη Μυρογιάννη, στα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Ο Μυρογιάννης ήταν ηλεκτρολόγος από τη Μυτιλήνη που ζούσε στην Αθήνα. Το μεσημέρι 18 Nοεμβρίου 1973, στην καταστολή που ακολούθησε την εισβολή της αστυνομίας στο Πολυτεχνείο, ο Μυρογιάννης δέχθηκε επίθεση απο χωροφύλακες. Τραυματισμένος απο το ξύλο, άρχιζε να τρέχει για να ξεφύγει. Όταν ο Ντερτιλής είδε τον νεαρό να τρέχει, τον πυροβόλησε εν ψυχρώ στο

"Η μεγαλύτερη οικολογική καταστροφή στην ιστορία της Ισπανίας": Σαν σήμερα, 13 Νοεμβρίου 2002, βυθίζεται στις ακτές της Ισπανίας το δεξαμενόπλοιο "Prestige" (ιδιοκτησίας Ελλήνων εφοπλιστών) και προκαλείται μια απο τις μεγαλύτερες οικολογικές καταστροφές στην ιστορία. Βυθίστηκε απελευθερώνοντας στον Ατλαντικό ωκεανό 77.000 τόνους καυσιμέλαιου. Η πετρελαιοκηλίδα έφτασε τα 220χλμ, επεκτάθηκε στις ακτές της Πορτογαλίας, της Β.Ισπανίας και της Γαλλίας και μόλυνε εκατοντάδες ακτές,σε μήκος πολλών χιλιομέτρων. Η αλιεία απαγορεύτηκε σε απόσταση 400 χιλιομέτρων

"Να πεθαίνεις αγωνιζόμενος ενάντια στην αδικία είναι το μεγαλύτερο δώρο της ζωής": Σαν σήμερα,10 Νοεμβρίου 1995, η χούντα της Νιγηρίας εκτελεί (δολοφονεί)τον αγωνιστή συγγραφέα οικολόγο Κεν Σάρο-Ουίουα,ηγέτη του κινήματος ενάντια στην πετρελαϊκή Shell, που είχε ρημάξει την χώρα. Το 1993, το κίνημα είχε διοργανώσει ειρηνικές πορείες εκατοντάδων χιλιάδων Νιγηριανών, που δικεδικούσαν δίκαιο μερίδιο από τα κέρδη της εξόρυξης πετρελαίου και επανόρθωση της περιβαλλοντικής καταστροφής της γης τους. Την ίδια χρονιά, η Shell αναγκάστηκε να σταματήσει τις

"O Χίτλερ θα καταστρέψει την Γερμανία..πρέπει να αποφύγουμε τον πόλεμο": Σαν σήμερα, 8 Νοεμβρίου 1939, ο αντιφασίστας ξυλουργός Γκέορκ Ελσερ πυροδοτεί εκρηκτικό μηχανισμό σε ομιλία του Χίτλερ (με παρουσία όλης της ηγεσίας των ναζί) στην μπυραρία "Bürgerbräukeller", στην επέτειο
για το "πραξικόπημα της μπυραρίας" (που είχε γίνει στην ίδια μπυραρία 8 Νοεμβρίου 1923) επέτειο που χρησιμοποιούσαν κάθε χρόνο ο Χίτλερ και οι ναζί για ομιλίες. Ο Έσλερ είχε γεννηθεί το 1903. Άρχισε να δουλευει σαν ξυλουργός στα εργοστάσια απο νεαρή ηλικία. Με την άνοδο του

Σαν σήμερα, 8 Νοεμβρίου 1923, οι ναζί πραγματοποιούν το "πραξικόπημα της μπυραρίας".Ο Χίτλερ, πρώην δεκανέας του Γερμανικού Στρατού είχε αναλάβει την ηγεσία ενός περιθωριακού κόμματος,που αργότερα έγινε το ναζιστικό κόμμα.Είχε δημιουργήσει πολιτικούς κύκλους με απόστρατους του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και γυρνούσε στις μπυραρίες, βγάζοντας φασιστικούς λόγους ενάντια στους μαρξιστές, τους εβραίους και τους πολιτικούς που κατηγορούσε για την ήττα στον πόλεμο και την ταπεινωτική συνθήκη των Βερσαλλιών. 8/11/1923, ο Χίτλερ, μαζί με οπαδούς του, εισβάλλει στην

"Ο δεινότερος κατάσκοπος στην ανθρώπινη Ιστορία", (Ιαν Φλέμινγκ): Σαν σήμερα, 7 Νοεμβρίου 1944, η φασιστική Ιαπωνία εκτελεί τον Γερμανό και Σοβιετικό Κομμουνιστή κατάσκοπο και δημοσιογράφο Ρίχαρντ Ζόργκε, τον αληθινό "Τζέημς Μποντ" της ΕΣΣΔ που οι πληροφορίες του είχαν κρίσιμο ρόλο στην διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Γεννήθηκε στο Μπακού το 1895, γιος του Γερμανού μηχανικού Γκούσταφ, που εργαζόταν σε ορυχεία στην τότε τσαρική Ρωσία, και της Ρωσίδας συζύγου του. Μεγάλωσε στο Βερολίνο, όπου πήγε η οικογένεια όταν ήταν τριών ετών. Η οικογένεια

"Πρέπει να παραμεριστούν τα εμπόδια διά την ανάπτυξιν των σχέσεών μας με τη Δυτική Γερμανία.": Σαν σήμερα, 5 Νοεμβρίου 1959, οι Ελληνικές αρχές αποφυλακίζουν τον "χασάπη της Θεσσαλονίκης" ναζί Μαξ Μέρτεν, υπεύθυνο για την εξόντωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Ο ναζί εγκληματίας πολέμου υπηρέτησε στη Θεσσαλονίκη τη διετία 1942-1944, ως σύμβουλος της στρατιωτικής διοίκησης της πόλης. Ήταν ο άνθρωπος που υπέγραψε τη μεταφορά δεκάδων χιλιάδων Εβραίων της Θεσσαλονίκης στο Άουσβιτς, ενώ είχε ευθύνη και για την αρπαγή των περιουσιών τους, που η συνολική τους