Thread by @zeilives

ralph'i hepimiz çok sevdik, hikayesinden etkilendik dimi? filmin amacı kozmetik sektöründeki hayvan deneylerinin zulmü hakkında farkındalık yaratmak. ben de bu zulme karşı durmak isteyenleriniz için nasıl bilinçli alışveriş yapabileceğimiz hakkında bi şeyler söylemek istiyorum 🐇

ilk olarak "cruelty free" tanımından bahsetmek istiyorum. kozmetik sektöründe içeriklerin ve ürünlerin insanlar için güvenirliğini test etmek için hayvanlar üzerinde deney yapılıyor. bu deneyleri yapmak yerine alternatif yöntemleri tercih eden markalara cruelty free deniyor

"kozmetik" diyince aklınıza sırf makyaj malzemesi gelmesin, aslında çok geniş bi başlık. şampuan, ruj, parfüm, deodoant, sabun, cilt bakımı, kremler, tıraş malzemeleri, ağda, ped/tampon, diş macunu, prezervatif, deterjan falan bissürü temizlik ve kişisel bakım ürününü kapsıyor

bir markanın cruelty free olması için:
-içeriklerini hayvanlar üzerinde test etmemeli
-bitmiş ürünlerini hayvanlar üzerinde test etmemeli
-hayvan deneylerini kendi adına başka bir yere yaptırmamalı
-hayvanlar üzerinde deneyin zorunlu kılındığı çin'de satışı olmamalı

alternatif yöntemlerin eksik, güvensiz, sağlıksız olabileceği sanılıyor ama bu doğru değil. aynı seviyede güvenilir -hatta daha güvenli bile olabilecek- yöntemlerle kozmetiklerin insan sağlığına uygunluğu test ediliyor ve onaylanıyor

ilgili okuma isteyen:
crueltyfreeinternational.org/why-we-do-it/a…

en yaygın, en bilinen markaların birçoğu maalesef hayvanlar üzerinde deney yapıyor. zaten çoğu aynı dev firmaların çatısı altında olan markalar. loreal, maybelline, elidor, nivea, mac, la roche posay, colgate, yves rocher ve daha birçoğu. bu markaları almayı bırakmak gerekiyor

loreal, unilever, p&g, estee lauder herkesin bildiği kozmetik devleri ve hepsi hayvanlar üzerinde deney yapıyor. piyasada gördüğümüz birçok marka, bu firmaların alt markası. dolayısıyla aynı politikaya sahipler ve hayvanlar üzerinde deney yapıyorlar (en azından büyük çoğunluğu)

bazı alt markalar bunun istisnası olabiliyor. çatı firma deney yapsa da, kendileri "anti-animal testing" politikası izleyebiliyor. nyx, urban decay, aveda, becca, the ordinary... bu durum biraz gri bölge gibi. kullanıp kullanmamak kişinin kendi değerlendirmesine kalmış

birçok ülkede hayvan deneyleriyle alakalı farklı yasalar var ama Çin'in politikası en önemlisi, çünkü hayvanlar üzerinde deneyleri zorunlu tutuyor

detaylı okuma: ethicalelephant.com/china-animal-t…

bu yasanın 2 ana uygulaması var. pre-market testing ve post-market testing. peki bunlar ne?

bu yüzden çinde satışı olan markalar cruelty free olamıyor

istisnalar:
-Hong Kong vb. özerk bölge ise, "anakara çin" değilse,
-dışarıdan gelen bir marka değil, çinde üretilen kozmetik marka ise,
-fiziksel değil online satış varsa
deney zorunluluğu yok (ama isteyen yapabilir)

bu sene önemli bir gelişme oldu. pre-market testing 2021 yılında zorunluluktan kalktı. (zorunlu değil ama markalar ticari kaygılar ile yapmaya devam edebiliyor) ama post-market testing hala zorunlu. bu yüzden hala çinde satılan bir kozmetik marka, cruelty free sayılamıyor

önemli bir diğer yasa da avrupa birliğininki. ab'de kozmetik ürünleri hayvanlar üzerinde test etmek yasak aslında. ama bu sadece ab sınırlarında geçerli. yani global markaların çoğu ab'de deney yapmayıp çin'de yapabiliyor. bu yüzden "ab'de satılıyo demek ki cf" diyemiyoruz

peki hayvanlarda deney yapanı yapmayanı nasıl öğrenebiliriz?

YÖNTEM1: marka çinde satış yapıyor mu diye bakabiliriz

çinde satış yapmıyorsa kesin cruelty freedir diyemeyiz, ama satış yapıyorsa kesin olarak deney yapıyordur/yaptırıyordur/yapılmasına izin veriyordur diyebiliriz

YÖNTEM2: sertifikalarını kontrol edebiliriz

cruelty free international/leaping bunny, peta gibi organizasyonlar var. markaları denetleyip, cruelty free sertifikası veriyorlar. markaları sitelerinde listeliyorlar, markalar bazen sertifika logosunu ürün ambalajlarına koyuyor

-organizasyonların sıkılıpı ve güvenilirliği değişiyor (peta hem gevşek hem az güvenilir mesela)
-bazı markalar sertifikası olmamasına rağmen internetten rastgele logo alıp ambalajlara koyabiliyor

o yüzden sağlama yapmak lazım "aa tavşan logosu varmış hadi alim" dememek lazım

YÖNTEM3: güvenilir bloggerları takip edebiliriz. senelerdir bu konuyu inceleyen insanlar var. müthiş bir titizlikle markaların politikalarını inceleyip cf olan ve olmayan markaları paylaşıyorlar

logical harmony, ethical elephant, cruelty free kitty, etik seçimler gibi gibi...

"güvenilir blogger"dan kastım reklam aldıkları markalar hakkında laf arasında hayvanlarda deney yapmıyo süperr temiz içerikk✨ diye ezber metin okuyanlar değil. böyle çok meşhur, binlerce takipçili, sürekli markalarla işbirliği yapan influencerlara bu konuda pek güvenmeyelim

YÖNTEM4: markaların açıklamalarını okuyabiliriz. ancak bu yöntemler arasında yanlış çıkarım yapmaya en müsait olanı. sırf bi markanın açıklamasını okuyup aa bu deney yapmıyomuş demek çok zor, diğer yöntemlerle sağlama yapmak lazım

çünkü açıklamalarda yasal boşluklara sığınıyorlar. cf olmayan markaların açıklamalarını okuyunca deney yapmayan bi markaymış gibi gelebiliyor çünkü paragraf paragraf çok karşıyızz, hayvanlarr<33 falan yazıyorlar ama yukarıda bahsettiğim durumlardan dolayı bu markalar cf olmuyor

vegan ve cruelty free ayrımından da bahsetmek istiyorum. vegan bir ürün -teoride- hayvanların herhangi bir şekilde kullanımını içermeyen ürün demek. yani üretimi için ne hayvansal bir malzeme kullanılmış ne de hayvanlar üzerinde deney yapılmış. ama pratikte böyle işlemeyebiliyor

"vegan" diye lanse edilen bi ürün, hayvanlar üzerinde deney yapan bir markaya ait olabiliyor. yves rocherin tr'de satılan bi ürünü üretilirken deney yapılmadan üretilmiş, içeriği bitkisel, dolayısıyla vegan deniliyor. ama halbuki marka cruelty free değil

tabii burada önemli bi nokta, cruelty free diye bi şeye tamamen hayvanlara "zulümsüz" diyemiyoruz. içerik olarak ezilen böcekler, hayvansal malzemeler olabiliyor. deney yapmayan markaların hayvansal içerik içermeyen ürünlerini almaya yani, cf+vegan olmasına dikkat etmek gerekiyor

yasaların ve marka politikalarının değişebildiğini, sabit kalmadığını unutmamak lazım. ara sıra bilgileri tazelemek gerekiyor. senelerdir cf olan wet n wild çin'de satışa başladı, senelerdir deney yapan garnier deneyleri bıraktı mesela

bu konuda ilk başka bocalayabiliyor insan. en bildiğimiz markalar deney yapıyor diye ama alışveriş öncesi yapılacak ufak araştırmalarla, bilinçli tercihler yapmamız mümkün. çok kozmetik kullanan biri olarak 7-8 senedir ürünlerim hep hayvan deneyi yapmayan markalardan oluşuyor

bi de ilk başta insan dolabına bakınca her şeyi deneyli görünce napacağını şaşırıyor, atmaya kalkıyor falan. zaten elinizde olan bitmemiş ürünleri çöpe atıp boşuna atık çıkarmanıza hiç gerek yok. elinizdekiler bitince dikkat ederek cruelty free markalara yönelebilirsiniz

şu tivitle ilgili bi şeyi netleştirmek istiyorum, bu görseldeki markaların hepsi deney yapmıyor. ama çoğu yapıyor. piyasadaki çoğu markanın bu 3-5 deve ait olduğunu belirtmek için atmıştım görseli. buradaki alt markalarda cf olanlar da var

https://twitter.com/zeilives/status/1382648078721765376

hayvanlarda deney yapan* markaların listesi

(bu listede olmayan ama deney yapan markalar da vardır kesin)

*yapan derken yaptıran/çin'de satışı olanlar da dahil

türkiyede satılan cruelty free markalar

(bunlar dışında da bilmediğim markalar olabilir)

#choosecrueltyfree 🐇🐁