Thread by @kazef_

Arcydzieło malarstwa, Jean-François Millet „L'Angélus” (Anioł Pański) 1857-59, olej na płótnie. Zdawałoby się, że wyobraża prosty w odbiorze, religijny przekaz. Obraz stał się jednak prawdziwą obsesją Salvadora Dali, za którego namową wykonano badanie RTG. Co się okazało? Wątek⬇️

Millet ur. się w 1814 w osadzie Grouchy w pobliżu Cherbourga, w chłopskiej rodzinie gospodarującej na ziemi położonej na wyniosłym brzegu Normandii, tuż nad kanałem La Manche. Początkowo tworzył sceny mitologiczne, portrety i pejzaże nie znajdując uznania Salonu. Dopiero gdy

zaczął malować nowatorskie, nastrojowe kompozycje z życia wsi, sytuacja się odmieniła. Najbardziej znaną stała się praca „Kobiety zbierające kłosy” (1857).
„Pomysł na „Anioł Pański” – wspominał Millet – przyszedł mi do głowy, kiedy przypomniałem sobie, że moja babcia słysząc

dzwon kościelny podczas pracy w polu zawsze kazała nam zaprzestać pracy, by odmawiać modlitwę Anioł Pański”. Alfred Sensier - agent i właściciel kilku dzieł M. widząc ich rosnącą popularność, w książce o malarzu z 1881 opowiedział inną historię. Opisał wizytę, którą M. (na zdj.)

po 10 lat. pobytu w Paryżu i innych miejscach złożył w 1854 w swej rodzinnej wiosce, by załatwić sprawy majątkowe po śmierci matki i babci.
Pewnego wieczoru wracając do Grouchy, M. usłyszał dzwon na Anioł Pański i wszedł do małego kościółka w Eculleville. Przy ołtarzu modlił się

stary człowiek. Gdy wstał, uderzył M. delikatnie w ramię. – Francois! – wykrzyknął – Ach, czy to ty, drogie dziecko, mały Francois? - Okazało się, że był to ksiądz Abbe Jean Lebrisseux, pierwszy nauczyciel religii przyszłego malarza. Objęli się płacząc. – A Biblia, Francois,

czy nie zapomniałeś o niej? A Psalmy, czy je kiedykolwiek czytałeś? – To mój brewiarz – odrzekł Millet. - Czerpię z nich wszystko, co robię. – To dobrze – wzruszył się ksiądz. – Tam gdzie zasiałem, wyrosło dobre ziarno!
„Anioł Pański” przedstawia wiejski krajobraz przyprószony

światłem zachodzącego słońca w jeden z tych dni, gdy promienie okrywają ziemię i niebo głęb. fioletem. Mężczyzna i kobieta słysząc dzwon na Anioł Pański, pogrążają się w tradycyjnej modlitwie. Blask zachodu odbija się w bruzdach i złoci worki z całodzienną pracą. Obraz wydaje się

monumentalny, mimo że jest fiz. mały (55,5 × 66 cm). Jest w nim głęb. równowaga, a linie horyzontu, bruzd i taczek układają się harmonijnie. „To zdumiewające – pisał artysta do brata – jak wielkie wydaje się wszystko na równinie, gdy zbliża się noc, zwłaszcza gdy widzimy postacie

wrzucone na tle nieba. Wtedy wyglądają jak olbrzymy”. Posągowe, anonim. postacie ubrane są biednie, ale tworzą wzniosłą aurę godności. Niezwykłość religijnego przesłania polega na tym, że odmawiając trzy razy w ciągu dnia „Anioł Pański” oddają cześć Bogu i Matce Boskiej, ale też

odpoczywają od pracy. Ich pochylenie nad ziemią i „wtopienie się” w piękno natury skadrowane na obrazie powoduje, że odczuwamy Bożą obecność w każdym elemencie przedstawionej rzeczywistości.
Kręte były koleje losu obrazu. Został zamów. przez amer. kolekcj. T. G. Appletona, który

nigdy go nie odebrał. Pejzaż kilkakrotnie przechodził z rąk do rąk, wciąż uzyskując coraz wyższą cenę. W 1887 John D. Rockefeller zaoferował za niego 100 tys. USD, ale dzieło trafiło do innego kolekcjonera z USA. Ten sprzedał go franc. biznesmenowi Alfredowi Chauchardowi za

750 tys. franków w złocie. Chauchard przekazał go po swojej śmierci w 1909 r. państwu, zyskując wdzięczność i opinię patrioty. Zdziwienie ceną obrazu wyraził nawet Bolesław Prus.
Dzieło w 1909 znalazło się w stałej kolekcji Luwru, a od 1986 w Musée d’Orsay. W 1932 zostało pocięte

przez niezrównoważonego osobnika, który chciał zniszczyć słynne płótno wahając się także między „Mona Lizą” Leonardo da Vinci i „Pielgrzymką na wyspę Kythera” Watteau (na ilustr.).
Dzieło budziło różne reakcje w laicyzującej się Francji. Camille Pissarro ganił je za

sentymentalizm, Emile Zola pochwalił realizm, ale mówił o „irytującej prawdzie”. Z kolei Albert Wolff nazwał „L'Angélus” „godnym podziwu arcydziełem poezji religijnej”, a Charles Clement przypomniał, że Millet był „nieznany, wyśmiewany i wygwizdywany z powodu swojego ubóstwa i

nędzy przez trzy czwarte swojego życia”.
Salvador Dali zobaczył obraz jako dziecko w szkole. Stał się jego szaloną, wieloletnią obsesją, której poświęcił swoje interpretacje i książkę „The Tragic Myth of Millet's Angelus” (1938). W duchu psychoanalizy pisał o swoich urojeniach,

doszukując się seks. i tragicz. kontekstów dzieła. Wierzył, że chłopi modlą się nad grobem martwego dziecka... Nalegał na prześwietlenie obrazu, aby udowodnić swoją teorię. W tym czasie odkryto, że wieżyczka kościoła została namalowana na obrazie później. W 1963 muzeum w Luwrze

wykonało badanie RTG, na którym odnaleziono kształt przypominający pudełko, zamalowany koszem ziemniaków. Dali ogłosił, że to trumienka ze zmarłym dzieckiem…
Tłumaczył swoją obsesję faktem, że miał brata, który w dzieciństwie zmarł na zapalenie opon mózg., a rodzice ukrywali

przed malarzem ten fakt. Dali twierdził, że jest reinkarnacją swojego brata. Przyznał, że podczas studiów spotkał potomka francuskiego malarza, który wyznał mu, że rodzina Milletów od pokoleń skrywała tajemnicę, iż początk. zamiast kosza było namalowane coś innego. To wyznanie

To wyznanie doprowadziło go do szaleństwa.
Prace Dalego są oczywistą nadinterpretacją dzieła Milleta i zafałszowują jego istotę. Niejasne odkrycie w świetle promieni RTG raczej nie wyleczyło go z traumy dzieciństwa, strachu przed aktem płciowym i impotencją, którą odczuwał jako

dorosły.
Na koniec link do artykułu opisującego recepcję dzieła Milleta i losy reputacji malarza:
mutualart.com/Article/France…
Link do muzeum Milleta założonego w domu, w którym spędził 26 lat i zakończył życie w 1875 r.:
musee-millet.com
Dziękuję.