Józef Kasprowicz Profile picture
Jun 9, 2023 16 tweets 6 min read Read on X
Ciesz się, że zabiłem ci rodziców, dostaniesz odszkodowanie - powiedział do syna swoich ofiar.

9.06.1926 urodził się Jerzy Vaulin. Reżyser i dokumentalista, bywalec salonów PRL i III RP.

Morderca mjr. Antoniego Żubryda i jego żony, Janiny.

Wątek o zbrodni bez kary⬇️

(1) Image
Jest lato 1946. Dawny żołnierz AK z Podkarpacia, a obecnie student Politechniki Wrocławskiej, trafia w ręce UB. Nie potrzeba było nacisków, namówienie go do współpracy było dość proste. Nowo pozyskany agent przyjmuje pseudonim "Moskit".

To właśnie Jerzy Vaulin.

(2) Image
W tym czasie na Podkarpaciu działa Samodzielny Batalion Operacyjny NSZ "Zuch", dowodzony przez mjr. Antoniego Żubryda (zdjęcie). Zwalcza UB, KBW, chroni ludność przed UPA. Likwiduje też jednego z najwyższych rangą Sowietów zabitych przez podziemie - ppłk Teodora Rajewskiego.

(3) Image
Komuniści próbują na wszelkie sposoby zniszczyć "Zucha". Posuwają się bardzo daleko. W maju i czerwcu urządzają w Sanoku na stadionie i na rynku publiczne egzekucję żołnierzy NSZ, na które spędzają nawet dzieci. Bez skutku.

Postanawiają więc podstawić do oddziału agenta.

(4) Image
"Moskit" (zdjęcie) szybko zdobywa zaufanie oddziału i dowódcy. W końcu, jest dawnym partyzantem stąd. Zostaje jednym z osobistych ochroniarzy Żubryda.

W październiku 1946 walka oddziału jest już skończona... Żubryd planuje, wraz z rodziną, wyjechać na Zachód, przez Austrię.

(5) Image
26.10.1946 Antoni Żubryd, jego żona Janina (oboje na zdjęciu) i Vaulin zatrzymują się na nocleg w Malinówce, w gajówce prowadzonej przez pana Gerlacha. Pod pretekstem poszukania nowej trasy przejścia przez granicę, Vaulin wyciąga z Żubryda z gajówki. O 19.00 idą do lasu.

(6) Image
Antoni Żubryd (zdjęcie) niczego nie podejrzewał. W lesie Vaulin strzeli mu, tchórzliwie i z zaskoczenia, w tył głowy.

A potem wróci do gajówki i zapyta Gerlacha i Janinę, czy słyszeli strzały. Kłamiąc, iż podobno komunistyczne oddziały urządzają obławę w okolicy.

(7) Image
Janinie Żubryd (zdjęcie) mówi, że mąż czeka w nowej kryjówce. Idą do lasu. Morduje ją w ten sam sposób - strzałem w tył głowy.

Janina była w 8-mym miesiącu ciąży.

Rano Gerlach znajduje zwłoki ofiar Vaulina. Obrabowane z broni i biżuterii. Ich ciała następnie przejmie UB.

(8) Image
Agenta Vaulina prowadził późniejszy gen. Władysław Pożoga (zdjęcie). Rozkaz zamordowania Żubryda potwierdził w książce "Siedem rozmów z gen. dywizji W. Pożogą...".

Potem wysłał 120 ludzi, by aresztować teściową, ciotkę i 5-letniego syna Żubrydów (najmłodszy więzień PRL).

(9) Image
W PRL Vaulin (na zdjęciu z prawej, na planie filmu o akcji pod Arsenałem), również dzięki wsparciu bezpieki, robi karierę. Jest reżyserem 20 filmów fabularnych i dokumentalnych. Laureatem wielu nagród. Przyjacielem artystów. O jego przeszłości nic nikt wtedy jeszcze nie wie

(10) Image
Po 1989 zaczynają pojawiać się pytania. Vaulin, na łamach Wyborczej, przyznaje się do zabójstwa. Wymyśla jednak swoją wersję - działał w samoobronie, gdyż Żubryd miał odkryć w nim agenta i planował go zlikwidować.

Po jego stronie stają elity. W tym... Andrzej Wajda....

(11) Image
"Przywarłem do niego, a on odepchnął mnie od siebie, żeby mieć miejsce do strzału. Wtedy ja pierwszy wyrwałem ten swój pistolet i bach! Bach! Strzeliłem dwa razy, broń zadziałała. On przewrócił się i charczał (...) I wtedy poczułem zwycięstwo" - tak opisywał to w wywiadzie.

(12) Image
„Słowa te kreśli człowiek, który przed pół wiekiem odebrał życie pańskim rodzicom”

W 1997 Vaulin pojawi się w domu syna Żubrydów (na zdjęciu, jako dziecko), wręczając jego żonie list. List mordercy do syna ofiar. Powtórzy swoją wersję. Będzie niemal chwalił się zbrodnią.

(13) Image
O Vaulinie powstał film: "List do syna". Na pytanie dlaczego zamordował Żubrydów odpowiada w nim: "może z sadyzmu, a może lubię zabijać ludzi?"

Vaulin zablokował jego emisję w TVP. Powołał się na to, iż... nie dostał tantiemów za wykorzystanie w nim listu, który napisał.

(14) Image
W 1999 rusza proces. Wersję Vaulina o samoobronie obalono. Na bazie zdjęć ciał Antoniego i Janiny Żubrydów, które wykonało UB, biegli ustalili, iż strzelono im w tył głowy. Mimo to, sąd umorzył postępowanie.

Zbrodnię Vaulina uznano za przedawnione przestępstwo pospolite.

(15) Image
Jerzy Vaulin zmarł w 2015. Został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (na zdjęciu jego grób).

Szczątków zamordowanych przez niego Antoniego i Janiny Żubrydów nie odnaleziono do dziś. Prawdopodobnie zakopano je gdzieś na zamku w Rzeszowie.

(16) Image

• • •

Missing some Tweet in this thread? You can try to force a refresh
 

Keep Current with Józef Kasprowicz

Józef Kasprowicz Profile picture

Stay in touch and get notified when new unrolls are available from this author!

Read all threads

This Thread may be Removed Anytime!

PDF

Twitter may remove this content at anytime! Save it as PDF for later use!

Try unrolling a thread yourself!

how to unroll video
  1. Follow @ThreadReaderApp to mention us!

  2. From a Twitter thread mention us with a keyword "unroll"
@threadreaderapp unroll

Practice here first or read more on our help page!

More from @JozefKasprowicz

Sep 1, 2025
Był sobie chłopiec. Miał 5 lat, gdy do jego wsi przyszli Niemcy. Jednego dnia zamordowali 1200 ludzi, w tym 300 dzieci.

Chłopiec w podpalonym domu stanął w ogniu jak żywa pochodnia.

Przeżył.

Po latach stanie się on symbolem fałszu niemiecko-polskiego pojednania.

Wątek⬇️

1/ Image
Opowieść tę zacznijmy latem 1943. Na Lubelszczyznę dociera cichociemny, oficer AK, który przeszedł do NSZ, kpt. Leonard Zub-Zdanowicz ". Stworzy silny oddział - 1 Pułk Legii Nadwiślańskiej Ziemi Lubelskiej.

Oparciem dla niego był Borów i kilka innych wsi w Lasach Janowskich.

2/ Na zdjęciu: Leonard Zub-Zdanowicz "Dor", "Ząb", porucznik kawalerii Wojska Polskiego, uczestnik walk we Francji i pod Narwikiem, cichociemny, kapitan Armii Krajowej, podpułkownik Narodowych Sił Zbrojnych, dowódca 1 Pułku Legii Nadwiślańskiej Ziemi Lubelskiej NSZ, Szef Sztabu Brygady Świętokrzyskiej NSZ.
Walczyli z Niemcami, ale też z oddziałami GL/AL, napadającymi na NSZ i AK.

20.01.1944 doszło tu do nietypowego spotkania. AK i NSZ spotkało się z Niemcami, by omówić ich propozycję wspólnej walki z komunistami. Podziemie odmówiło.

Czy to było przyczyną tego, co się stało?

3/ Na zdjęciu: Michał Rola-Żymierski, dowódca Armii Ludowej w czasie inspekcji oddziału "Cienia" na Lubelszczyźnie. Oddział ten odpowiadał za liczne mordy na żołnierzach AK, NSZ, ludności cywilnej, w tym także żydowskiej.
Read 20 tweets
Jul 24, 2025
Więzienna karetka mknie przez Warszawę. Na Pięknej drogę blokuje jej trzech żołnierzy z rewolwerami.

Ocalony wiezień to Żyd. Mocno się zdziwi, gdy odkryje, że uwolnili go narodowcy z NSZ. Zostanie oficerem ich wywiadu.

Jego historia jest nie tylko ciekawa, ale też zabawna⬇️

1/ Image
Początek 1940, okupowana Warszawa. Żołnierz Września, Feliks Pisarewski, wstępuje w szeregi Związku Walki Zbrojnej. Przyjmuje pseudonim "Parry".

Początkowo działa w wywiadzie. W warszawskich knajpach podprowadza podpitym Niemcom broń. I dokumenty. Te są szczególnie cenne.

2/ Na zdjęciu: Warszawa pod okupacją
Wiosną 1941 "Parry" trafia na sensację - dokumenty wskazujące na przygotowania Niemców do ataku na ZSRS.

Jego dowództwo decyduje się na bardzo nietypową akcję. "Parry" ma dostarczyć te dokumenty sowietom.

Niemieckie plany i zdjęcia ukryto w wiecznym piórze marki "Pelikan".

3/ Na zdjęciu: przedwojenne piwo wieczne Pelikan100
Read 18 tweets
Jul 8, 2025
Był chłodny, zimowy poranek w Górach Świętokrzyskich. Na górskiej ścieżce pojawiają się żołnierze AK.

Mają rozkaz rozstrzelać dawnego kolegę.

Gdy już to zrobią, zakopią go przy drodze. Twarzą do dołu.

Człowiek ten był zdrajcą. Zginęło przez niego kilkaset ludzi.

Wątek⬇️

1/ Na zdjęciu: pasmo jeleniowskie, Góry Świętokrzyskie (źródło: Wikipedia)
Ta historia zaczyna się wiosną 1942. D-ca III odcinka "Wachlarza" kpt. "Wania" szuka kogoś do organizacji transportu. Żołnierze polecają Jerzego Wojnowskiego.

Zgadza się. Wybiera pseudonim "Motor".

Podoba się dowódcy. "Gdy mówi, odsłania piękne, białe, nieco drapieżne zęby"

2/ Na zdjęciu: Jerzy Wojnowski "Motor"
Jesienią kpt. "Wania" trafia do więzienia w Pińsku. 18.01.43 żołnierze AK pod dowództwem por. Jana Piwnika "Ponurego" przeprowadzają na nie brawurowy atak, uwalniając 43 ludzi.

"Motor" jest bohaterem tej akcji. Ale ma żal, że nie dostał za nią Virtuti Militari, jak "Ponury".

3/ Na zdjęciu: brama więzienia w Pińsku, zdjęcie z czasów okupacji niemieckiej
Read 18 tweets
Dec 3, 2024
To była scena jak z greckiej tragedii. Ich dwóch, dowódca i młody żołnierz. Tamtych, UB i KBW, aż 150.

Wybiegli ku nim. Chłopak padł ranny. Zawołał dowódcę. Ów podszedł. Przeżegnał go. Po czym dobił strzałem w głowę. I sam odebrał sobie życie.

Byli to ojciec i syn.

Wątek⬇️
1/ Na zdjęciu: inscenizacja sceny śmierci por. Kazimierza Żebrowskiego "Bąka" i jego syna, Jerzego Żebrowskiego "Konara". Grafika ta znajduje się na odsłoniętym kilka dni temu w miejscu ich śmierci pomniku.
Urodził się w 1901 w Żebrach k. Łomży. Tę wieś jego rodzina, Żebrowscy herbu Jasieńczyk, dostali od Władysława Jagiełły w zamian za udział w wojnie z Krzyżakami.

Był wnukiem powstańca 1863, brat walczył w wojnie 1920.

Kazimierz Żebrowski miał skąd czerpać życiowe wzory.

2/ Na zdjęciu: położenie wsi Żebry-Wybranowo, gdzie urodził się Kazimierz Żebrowski, na mapie Polski (Wikipedia)
We wrześniu 1939 Kazimierz zostaje powołany do wojska. Trafia do żandarmerii.

Dostaje się do sowieckiej niewoli. Wywożą go do obozu w Kozielsku.

Jako żandarm, skończyłby w Katyniu. Życie uratował mu jednak kolejarz. Darował mu swój kolejarski mundur.

Zostaje zwolniony.

3/ Na zdjęciu: kpr. Kazimierz Żebrowski w 1939 (zdjęcie z sowieckiej niewoli)
Read 16 tweets
Nov 26, 2024
Nad obozem koncentracyjnym zapada noc. Na stosie ciał przeznaczonych do spalenia w krematorium leży konający więzień, były żołnierz AK.

Stanie się cud. Pewien człowiek go ocali.

Słyszeliście historię Stanisława Staszewskiego - piosenkarza znanego dziś jako Tata Kazika?

⬇️

1/ Image
Staszek Staszewski urodził się w 1925. Pochodził ze szlacheckiej, zubożałej rodziny. Jego ojciec był dyrektorem szkoły.

Gdy wybucha wojna, Staszek ma tylko 14 lat.

Jako nastolatek, trafi na Pawiak.

Po uwolnieniu wstępuje do Armii Krajowej. Przyjmuje pseudonim "Nowy'.

2/ Na zdjęciu: rodzina Staszewskich przed wojną, kadr z filmu "Tata Kazika".
Wybucha Powstanie. Staszek, w stopniu kaprala, walczy na Pradze. Dowodzi drużyną.

Na Pradze powstańcy, w walce z doświadczonymi frontowymi jednostkami niemieckimi, nie mieli nawet najmniejszych szans. Dzielnica kapituluje po kilku dniach. Staszek w walce zostaje ranny.

3/ Na zdjęciu: powstańcy warszawscy na barykadzie
Read 19 tweets
Oct 25, 2024
Był ranek 13.02.1943. W kobiecym baraku obozu na Majdanku rozlega się głos:

"Hallo, hallo, tu Radio Majdanek. Dzień dobry paniom!".

Młoda dziewczyna udaje, że w dłoni ma mikrofon.

Znacie historię Radia Majdanek? I niezwykłych kobiet, więźniarek obozu na Majdanku?

Wątek⬇️

1/ Image
Na Majdanku wszystko, co trzeba, było zaraz przy bramie. Plac apelowy, gdzie dokonywano selekcji, kto ma żyć. Łaźna, gdzie odbywała się brutalna kąpiel. A z łaźni przejście do komory gazowej.

W styczniu 1943 do obozu dociera transport "Pawiaczek" - więźniarek z Pawiaka.

2/ Na zdjęciu: plac apelowy na Majdanku i budynek męskiej łaźni, z którą połączona bezpośrednio był komora gazowa
"Pierwsza rzecz, która nas zupełnie zaszokowała (...) to jest rozbieranie się do naga przy tym całym personelu (...) Złożonym tylko i wyłącznie z mężczyzn (...) nie chciałyśmy się rozbierać, ale nie było innej rady, bo zaczynali ryczeć, zaczynali bić"

Jadwiga Węgrzecka

3/ Na zdjęciu: Irena Seńko-Pełka, jedną z więźniarek Majdanka (zdjęcie zrobione w obozie)
Read 18 tweets

Did Thread Reader help you today?

Support us! We are indie developers!


This site is made by just two indie developers on a laptop doing marketing, support and development! Read more about the story.

Become a Premium Member ($3/month or $30/year) and get exclusive features!

Become Premium

Don't want to be a Premium member but still want to support us?

Make a small donation by buying us coffee ($5) or help with server cost ($10)

Donate via Paypal

Or Donate anonymously using crypto!

Ethereum

0xfe58350B80634f60Fa6Dc149a72b4DFbc17D341E copy

Bitcoin

3ATGMxNzCUFzxpMCHL5sWSt4DVtS8UqXpi copy

Thank you for your support!

Follow Us!

:(