Thread by @TomaszBorejza

Stanisław Lem zetknął się z internetem we wczesnych latach 90. ubiegłego wieku. Popatrzył, pomyślał i ze szczegółami opisał, co nowy wynalazek zrobi z ludźmi.

Trudno uwierzyć, jak celnie to zrobił.

Zapraszam na 🧵👇.

W latach 90. ubiegłego wieku Lem miał rubrykę w polskiej edycji "PC Magazine". Pisał o różnych nowych technologiach, ale najwięcej o tych informacyjnych.

Pasjonowało go chyba to, jak wielki mają wpływ na ludzi i jak mocno przebudują nasze społeczeństwo.

Internet był wtedy świeżynką dla nielicznych i jak zawsze w takich przypadkach nie brakowało hurraoptymistów twierdzących, że ten rozwiąże wszystkie problemy świata. Lem uważał jednak, że problemy mają raczej związek z naturą ludzką.

A nie z technologią.

Po pierwsze więc zauważał, że „ludzie ludzi oszukiwali i okradali wszędzie”, więc będą robić to także w sieci. Może nie opisał ze szczegółami nigeryjskiego księcia, który akurat ma do oddania fortunę, ale dostrzegł, że jakiś książę będzie działał. A nie wszyscy to widzieli.

Po drugie i ciekawsze zwrócił uwagę, że dezinformacja funkcjonuje odkąd tylko ludzie zaczęli mówić i się organizować, więc na pewno będzie kwitła w sieci.

Pisał: „informacja bez fałszerstw jest niestety fikcją”. I dodawał, że będą nas w internecie nabierać jak dzieci.

Dlaczego? Ponieważ mamy za słaby procesor.

Przekonywał, ze ludzki mózg może pobierać informacje z prędkością znacznie mniejszą niż wymagana przez potoki nowości z tamtych czasów.

A były to przecież czasy prasy, radia i telewizji.

Nie sieci społecznościowych i smartfonów.

Z czasem ten niewielki, ale i tak zbyt duży dla nas, potok miał zmienić się w "POTOP informacyjny."

Jak wygląda taki potop?

"Za naciśnięciem" - pisał - "guzika może na nas runąć lawina informacji, których nie jesteśmy w stanie strawić i skonsumować; tak samo, jak nie może jeden człowiek zjeść tego, co w danym dniu oferują wszystkie restauracje, chociażby był ze wszystkimi połączony internetem."

Przeciętny człowiek ratuje się przed taką powodzią, redukując to, co jest mu niepotrzebne. Staje się coraz bardziej gruboskórny i coraz gorsze rzeczy znosi bez oburzenia, bo inaczej musiałby zwariować. Chcąc uniknąć obłędu, musi stracić lub osłabić empatię.

Tak w każdym razie przewidywał Lem w czasach komputerów 386 oraz jakieś 6 lat przed Neostradą.

Przy okazji pokazując, jak potop informacyjny wyglądał wtedy: "Czytam o profesorach, którzy otrzymują dziennie po kilkadziesiąt listów z poczty elektronicznej – E-Mail. Ciekawym, kiedy oni spożywają jakieś posiłki i czy mają czas na sen.”

Zapowiadając także pojawienie się... licznego grona „ekspertów” od wszystkiego, które - pisał - będzie jak muł i piasek, który z wielkich zbiorników wodnych kieruje się ku turbinom i je zatyka. Tworząc informacyjne korki, w których będziemy tracić uwagę.

[Fot. Kreskonauta]

Ale i to nie wszystko.

- Choćbyś naturę wypędzał widłami, ona zawsze powróci - pisał Lem i przewidywał liczne nerwice.

Dlaczego? Ponieważ uważał, że utrzymywanie relacji stanie się łatwiejsze. To miało oznaczać, że będzie ich więcej. Zbyt wiele dla 🧠. Będziemy je więc spłycać. I jako istoty społeczne zaczniemy chorować od nadmiaru płytkich oraz niedoboru głębokich kontaktów z innymi.

Mogąc się jednak pocieszać oglądaniem memów.

To chyba je miał na myśli, kiedy pisał, że pojawią się „obrazy programów telewizyjnych zmieniane w ich złośliwe oraz rozmyślne przeciwieństwo”.

Zdarzało mu się też pomylić, bo uważał na przykład, że internetowe zakupy odzieży i butów się nie przyjmą.

Wiecie.

"Ludzie muszą przymierzyć".

Ale z tym co najważniejsze trafił w "10". Pamiętam, jakie wrażenie zrobiła na mnie lektura tych felietonów po 25 latach od ich napisania. Przede wszystkim celność diagnozy i przewidywań. I pomyślałem sobie, że warto skorzystać z... internetu, by je przypomnieć.

Choćby dlatego, by po raz kolejny zwrócić uwagę, jak wielką szkodą dla nas jest to, że Lema wrzucono w szkole do kategorii "pisarze bajek dla dzieci".

Przez co odkrycie go na nowo w dorosłym życiu wymaga przełamania, które przychodzi z trudem.

I wiele osób tego nie robi.

A szkoda, bo Lem myślał na niezwykłym poziomie. Powiedziałbym, że był jednym z najciekawszych filozofów XX wieku. Nawet nie w Polsce. W ogóle.

Kiedy wrzucamy go do złej przegródki, tracimy niesamowity sposób myślenia o rzeczywistości.

Akurat szyty na obecne czasy.

Jeszcze mi taki smakowity cytat uciekł, więc dorzucam:

„Od początku pojawienia się zapowiedzi internetu odnosiłem wrażenie nieco dziwacznej jego przedwczesności. Całe zjawisko mieści się wszak pod pojęciem łączności, a ta, jeżeli w ogóle sprawna, to o tyle, o ile ważkie są przesyłane przez łącza treści. Z tego, że można milion razy szybciej przekazać treść nowej książki lub listu na drugą półkulę, nie wynika więcej niż z tego, że od mieszania łyżeczką herbata nie zrobi się słodsza”