Bir Likya şehri olan Patara'da 1993 yılındaki yangın sonrası bulunan Yol Anıtı (Stadiasmus Patarensis) çok önemli bir miras. Düşünsenize, Likya üzerindeki bütün alanlarla ilgili bilgi olduğu gibi uzaklığı ölçüleri de vurgulanmış. Antalya Arkeoloji Müzesi’nin deposunda duruyor. Bir an önce bu çok önemli miras teşhir edilmeli ve en ince ayrıntısına kadar bilgisellerle desteklenmeli. Şayet yapılmadı ise bir replikası Patara'da insanları karşılamalı. Bir nevi bölgesel seyahat kitabı gibi.

Şirketlerin maliyetlerinde emek payının düştüğü ve halkın büyük bölümünün ucuz emek kölesi haline getirildiği bir noktada bir kalemde milyonlarca TL'lik vergiler silinirken, aleni servet transferi yapılırken asgari ücretin artışına zamlar gelecek diye feryat etmek problemli. Şirketler, firmalar, sermaye ne derseniz deli gibi kâr yapıyor. Bir o kadar da teşvikler, destekler, vergilerin silinmesi. Bu olanlar için bu kadar ortalığı yıkmadılar. Bedenini, alın terini, canını ortaya koyan emekçi dibe battı.

Dün Göbekli Tepe'yi doğru zeminde tartışmaya çalıştık. Göbekli Tepe (Girê Miraza: Muratlar Tepesi) popülarite ve turizm için araçsallaştırılmamalı. Hele doğru olmayan yayınlardan, hayal ürünü ve spekülasyon karışımı ucube bir çerçeveden kurtarıp bilimsel düzleme çekmeliyiz. Bakış açısı ise sadece din odaklı olmamalı. Bu düzlemde tartışılabilir elbette ama burada boğulmalı. Göbekli Tepe bölgede bulunan çağdaşı yerlerle aynı kültür dairesi içindedir. Bu kadar öne çıkmasının sebebi anıtsal yapılarının varlığıdır.

İktidarın seçim kazanma şansı bir hayli zor. Her zaman olduğu gibi halkı kutuplaştırarak aradan sıyrılmaya çalışıyorlar ancak ekonominin çok can yaktığı bu süreçte pek işe yaramayacak. Kutuplaştırma siyaseti, kendi kitle tabanına güçlüyüm imajı vererek seçimle gitmeme konseptinde arkasındaki kitleyi tutmak için.

İznik, Nicea bu kadar muhteşem ve önemli bir yerin bu kadar örselenmesi aklım almıyor. Gelin sizlerle zaman makinesiyle İznik'in geçmişine gidelim. İstanbul'dan çıktık, zeytin ağaçlarının arasından geçerek İznik surlarına ulaştık. İstanbul Kapı'dan zaman tüneline girdik. Hakikaten her nokta zaman tüneli gibi. Mimarisi ile muazzam bir yapı olan İsmail Bey Hamamı'nı gördük. Hamamdan 1. Murat Dönemi'nde yapılan hamama geçtik, hemen altında dört ana kapıya aynı aks üzerinde ulaşan Roma Yolu'nda yürüdük.

Saatlerce çalışıp karnını doyuramayan, ay sonunu nasıl getiririm diye düşünen, kendine ve ailesine ayıracak zaman bulamayan insana arkeoloji, kültür, sanat anlatamazsın. Karın doyacak, insanca yaşanacak, kafa rahat olacak. Böyle olmayınca kısa yoldan zenginleşme hayalleriyle yananlardan kültürel varlığı koruyamazsın. Böyle olmayınca farklı kültürlerden haberdar olmayan, insanın ve inancın tarihini bilmeyen, her hakkın mücadele ile kazanıldığını idrak edemeyen bireyler ortaya çıkar.

Plütonyum/Hades Cehennem Kapısı (ölüler ülkesine geçiş) bu topraklarda, Hierapolis şehrinde. Bu isim, içinden termal suyun ve kendisine yaklaşan canlıların ölümüne neden olan gazın (karbondioksit) çıktığı bir mağaranın mevcudiyetinden gelmektedir. Kapı bir yere gitmiyor, içeriden zehirli gazlar çıkıyor. Bu özelliklerinden dolayı mağara,Tanrı Pluton ve eşi Persophone’nin hüküm sürdüğü yeraltı dünyasının girişi olarak zihinlerde tasavvur edilmiştir.

Göbekli Tepe
Yok piramitlerden önemli (ikisi de değerli, kıyaslanmaz), yok dünyanın ilk tapınağı gibi sorunlu, kopya anlatılar Twitter'da oldukça yayılıyor. Göbekli Tepe ile ilgili aktarılan din eksenine sıkıştırılmış ezberlerden en çok tekrar edilen tapınak olduğu. Bu ezber Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem olan MÖ 10 bin -9 bin yılı içinde, avcı-toplayıcı halkın varlığı ya da yerleşik yaşama geçiş evresinde, artı ürünün olmadığı çerçevesi içinde aktarılıyor.

İzmir'in (Smyrna) binlerce yıllık yolu. Kentin üstüne yerleşim kurulduğu için eskinin ihtişamından parça parça bölümler görebiliyoruz. Özellikle Kadıfekale (Pagos) eteğinde yayılan kentte agorayı, meclis binasını, tiyatroyu, surları görebiliyoruz. Kadıfekale civarında nereye dokunsanız toprağın altından yaşanmışlık fışkırır. Bugünün Kemeraltı Çarşısı ise Smyrna'nın limanıydı. Kentte büyük bir stadyumun yeri de biliniyor. Agorası kentin ihtişamını, ışığını en güzel gösteren kanıt.

Örneği Çatal Höyük'te de görülen kerpiç evler. Uşak
Killi toprak saman ve suyla karıştırıldıktan sonra tuğla biçiminde kalıplara konularak güneşte kurutulur. Ağaçtan yoksun olan yerlerde bu tuğlalardan yapılan evler görülür. İnsanın özüne yakın evlerde, insanlar daha huzurluydu. Bizim ülkede onlarca farklı mimariye sahip ev örneği var. Nereye gitsem kalıptan çıkmış, kimliksiz, çirkin ve insana yabancı beton evlerin her yere istila ettiğini görüyorum.

Bana en haz veren mitlerden biridir Selene - Endymion hikayesi. Bu hikayenin geçtiği yerlerden biri Latmos Körfezi'dir. Ay Tanrıçası Selene her akşam gümüşten arabasıyla akşam keyfine çıkar, dolaşır, gökte pırıl pırıl parlar. Selene'nin en haz aldığı yerlerden biri eskinin denizi olan Latmos Körfezi, bugünün gölü Bafa Gölü'dür. Selene her akşam en güzel şualarını Latmos'a yağdırır.

İktidar, pandemi süreci boyunca kendi kitlesini hoş tutacak sembolik olaylar üzerine yasaklar getiriyor. Müzik, içki vb. üzerine var olan yasaklar ve birçok konuda verilen demeçler buna yönelik. + Semboller üzerine kutuplaşma yaratmaları ve bunun yanında dinselleşme yönünde politikaları var olan açlığı, yoksulluğu ve sefaleti görünmez kılmaya yöneliktir. Semboller üzerinden emekçiyi düşmanlaştırırsan, asıl hedef dışında, içki içen, +

Zeugma Müzesi'ndeki kayıp eserler Merve'nin (Kaçmış) üstüne yıkılmaya çalışılmış ve bir çıkış yolu bulamayan Merve intihar etmişti. Soruşturma sonunda 5 bin yıllık 10 eserin kaybolduğunu belirlenmişti. Ve kayıp eserlerin envanter fotoğrafları olmadığı için tarifle aranıyor. + Eserler bulundu mu bilmiyorum ama ben de yazayım tarifi de belki bulunur!: “Tunç çağına ait pişmiş topraktan vazo. Kırmızımsı hamurlu, oval gövdeli, ağız kenarı çift dudaklı, kısa silindirik dar boyunlu halka diplidir. Gövdesinde kırık ve çatlaklar vardır.”

Maruz kaldığımız gündemlere ve kişiliksiz lümpenlere bakın. Çıkar üstüne bir araya gelmiş bir yapının rantı kesilmesin diye ruhumuzu kuruttular, öz suyumuzu emdiler, hayatları gasp ettiler, gülüşleri, umutları çaldılar. Kendinden başka kimseye yaşam hakkı tanımayan bu zihniyet, var olan her şeyi para edecek ve içi boşaltılacak meta olarak görüyor ve peşkeş çekerek üzerinden rant elde ediyor.

Bu kadar açlığın, ahlaksızlığın olduğu, insan canının bir hiç sayıldığı, hayatların karartıldığı, milyonlarca çocuğun çalıştığı ve eğitimden yararlanamadığı, emekçinin kıyıma uğradığı, insanca yaşamın ve adaletin rafa kalktığı yerde utanmandan utanmadan birileri işini yap diyor. İşini yap deme hadsizliğini bunlara kim veriyor? Acayip bir tipoloji oluştu. Ekseriyetle bunu diyenler kendilerinin işine gelmediği için bunu söylüyor. Bu mecraya hangi ücreti ödediniz de hizmet talep ediyorsunuz? İşim sizleri bilgilendirmek mi benim?

Kavak Dağı'nın zirvesinde yer alan Marmara ya da Likçe adıyla Mnara Antik Kenti. Antik dönemde hatta bugün de ulaşması oldukça güç olan kent, muazzam manzalara sahip. Hele yol üzerindeki Likya'nın Olympos'u Tahtalı Dağ ve Teke Dağı'nın manzaralarının seyrine doyum olmaz. 1400 metredeki düz oturma sıralarına sahip tiyatrosu ise kentin en sağlam yapısı. Tiyatroda oturun kendinizi arkeolojiye ve doğaya bırakın.

LABRYS VE YUNUS EMRE
Amasyalı yurttaşımız Strabon’un Katakekaumene-Yanık Ülke olarak adlandırdığı bölge Uşak ilinin güneyinde ve Manisa’ya kadar uzanıyor. Bölgede Anadolu’nun 11.000 yıl önce püsküren en son volkanlarından kalan 54 kadar yanardağ konisi var ve lav akıntıları kilometrelerce uzanıyor.

Doğa en büyük öğretmen. Milyonlarca yıl doğayla uyumlu yaşamış insanlık, kibre kapılarak doğanın kendine ait olduğu yanılgısına düştü. Doğadan kopan, her şeyi meta haline getiren, kendilerinin doğaya değil, doğanın kendilerine ait olduğunu zanneden insanlar, ona verdiğimiz her zararın aslında kendimize verdiğimiz zarar olduğunu anlayamadı ve halâ daha anlamamakta direniyor.

Göbeklitepe'de insanları temsil eden T sütunlarından birinin ayrıntıları. Şuna bakar mısınız? 11.600 yaşında bir taş bu, çakmak taşıyla yontarken hiç mi elin titremedi? Bu yapıların üstünü neden kapatıp gittiniz? Nereye gittiniz? Nereden geldiniz? Lütfen ayrıntılı incele ve bakıp geçme. Çok gizemli çok, sanırım bazı şeylerin cevabını bulamayacağız.
Çizimlerde evrim konusu anlatılmıyor ve dinozor betimlenmemiş. Burada doğadaki çeşitliliğe yapılan bir vurgu sadece.

Sıvacı/Çömlekçi Kuşu ve Latmos Dağları
"Kuşlar da çekip gitmeden, bir kez daha yüreklerimize soralım. On milyonlarca yılda oluşan bir kayayı, 60 -70 yıllık ömrü olan biz insanlara, daha çok tüketmek için parçalayıp yok etme hakkını kim veriyor?" Latmos (Beşparmak Dağları) Marsyas/Çine Çayın'dan Bafa Gölü'ne 35 kilometre uzunluktaki benzersiz bir dağ kütlesinin bir bölümü. Menderes Masifi de denilen kütlede milyonlarca içinde oluşan başkalaşım kayaları,

Son alınan kararlardan anladığımız, korkunç bir noktada olmamıza rağmen iktidarın salgın umrunda değil. Sermaye kazansın, çarklar dönsün diye emekçiler virüsün kucağına itiliyor. "Biz size bakarız." diyemedikleri tam olarak kapatma sağlayamıyorlar çünkü halkın parası yendi. Grevler yasaklandı, işten çıkarma yok söylemi adı altında 1170 TL'ye mecbur bırakıldı ve buna benzer birçok karar ile emekçiyi sadece çalışacak ve gerekirse ölecek bir meta olarak gören bir sistemin içindeyiz.