نخجیک: چرا تکامل تصادفی نیست یا چرا داروین فقط طاس نمیانداخت.
۱/ به نظرم بخش قابل توجهی از توهم دانایی جامعهٔ امروز کشور ریشه در بحثهای مبتذل کتابهای دینی دبیرستان دارد.
۲/ برای کسانی که آن بحثها را دنبال میکردند سالها طول میکشید تا ذهن خود را پاک کنند و برای آنکه دیگر پیگیر نمیشدند به صورت توهم دانایی باقی میماند. شیوهٔ معمولشان ساخت مترسکی بود که در برابر حملات استدلالهای آبکی نویسنده قادر به هیچ دفاعی از خود نباشد.
۳/ فقط پرسش این بود که چطور این «این غربیهای الکی» در قارهای که مهد فلسفه است خودشان چنان کوردل هستند که به حقانیت استدلالی چنین بدیهی پی نمیبرند. نمیدانم آنچه در ابتدای دههٔ ۱۳۷۰ در آن کتابها خوانده بودیم هنوز تدریس میشود یا نه، اما یک مورد که به خاطر دارم بحث تصادف بود.
۴/ نویسنده میگفت آیا ممکن است جوهر اتفاقی روی کاغذ بریزد و لغتنامهای بزرگ پدید آید؟ آیا طوفان میتواند آهنآلات اسقاطی یک انبار را تصادفاً به شکل یک بوئینگ ۷۴۷ سر هم کند؟ و ما همه به نادانی این غربیهای الکی میخندیدیم.
۵/ اما نمیگفت چه کسی چنین ادعایی را مطرح کرده است. تصادف مبحث مهمی از نظریهٔ داروین برای تبیین تکامل را تشکیل میدهد. اما داروین هرگز نگفته که جانداران تصادفی پدید آمدهاند که اگر چنین گفته بود جایش نه در میان برجستهترین دانشمندان تاریخ بلکه در تیمارستان بود.
۶/ آنچه داروین پیشنهاد کرده فرایندی دومرحلهای و انباشتی است. در مرحلهٔ نخست تصادف نقش دارد و تغییرات (variation) که مادهٔ خام تکامل هستند در نتیجهٔ جهشهای تصادفی پدید میآیند. برای آنکه انتخابی صورت گیرد اعضای یک گونه باید با هم تفاوت داشته باشند.
۷/ تصادفی بودن این تغییرات به معنای آن است که ناظر به محیط نیستند و مستقل از نیازهای جاندار برای سازش به محیط روی میدهند. در نتیجه بیشترشان نه تنها چیزی به شایستگی جاندار نمیافزایند بلکه زیانبارند. اما گاه اتفاقاً به شایستگی موجود و موفقیتش در کار تولیدمثل میافزایند.
۸/ به این ترتیب فراوانی چنین تغییری در نسل بعد افزایش مییابد. در این مرحلهٔ دوم که انتخاب طبیعی نامیده میشود تصادفی در کار نیست و در هر نسل از میان تغییرات موجود آنهایی که به موفقیت تولیدمثلی جاندار میافزایند فراوانتر و آنهایی که از آن میکاهند کمیابتر میشوند.
۹/ در صورتی که فشار محیطی در جهتی خاص به اندازهٔ کافی دوام داشته باشد، در نتیجهٔ عملکرد انباشتی انتخاب طبیعی طی نسلهای پیاپی ویژگیهای جدیدی پدید میآیند که سازگاری نامیده میشوند.
۱۰/ حمله به کاریکاتور داروین جهشی بود که در محیط بستهٔ دهههای ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ ایران فراگیر شد، اما اکنون با تسهیل دسترسی به اطلاعات محیط دگرگون شده و آن ایده دیگر در تولیدمثل موفق نیست.
• • •
Missing some Tweet in this thread? You can try to
force a refresh