در زمان جمهوریت تمام آنچه ارزش‌های امروزی و غربی خوانده میشود در افغانستان وجود داشت. بسیاری از مقامات و مسئولین درجه یک تابعیت آمریکا و یا یکی از کشورهای اروپایی را داشتند. زنان کنسرت برگزار میکردند و در تلویزیونها بصورت بی‌حجاب برنامه اجرا میکردند. دختران به مکتب میرفتند ولی آمریکا باز هم افغانستان را رها کرد و با طالبان توافقنامه صلح امضا کردند و مملکت را تحویلشان داد. اکنون نیز هفته‌ای چهل میلیون دلار به آنها میدهند و همین باعث بقای طالبان شده است. به هیچ وجه هم از مقاومت علیه طالبان حمایت نمیکنند. مرتب هم با آنها در قطر و امارات دیدار دارند

اشرف غنی مدعی بود هیچ کس در افغانستان به اندازه‌ی او آمریکا را نمیشناسد. حق هم داشت. بیش از بیست سال در آمریکا زندگی کرده بود.‌ در نهادهای مهمی مثل بانک جهانی، سازمان ملل و دانشگاه جان هاپکینز کار کرده بود. انگلیسی را بهتر از فارسی و پشتو که زبان مادری‌اش بود حرف میزد. در هفت سال حکومتش هم اولویت استخدام در نهادهای باصلاحیت حکومتی تسلط به انگلیسی و شیک و فشن بودن بود. چه مرد چه زن. چقدر جوانان دو پاسپورته آمدند که بوی عطرشان از ده متری هم قابل استشمام بود. همه هم دنیا دیده. مسلط به چند زبان. وطن ولی برایشان فقط یک پروژه بود. کاسب بودند.

طالبان یک گروه یکدست با رهبری واحد نیستند. روی کاغذ چرا ولی در عمل هیچ کس خود را کمتر از دیگری نمیداند. همین الان ارگ ریاست جمهوری را به سه بخش تقسیم‌ کرده‌اند. یک بخش تحت کنترل شبکه حقانی است، یک بخش تحت کنترل ملا برادر و یک بخش تحت کنترل ملا یعقوب پسر وزیر دفاع و پسر ملاعمر افراد وابسته به این سه گروه هم‌ حق ندارند به قلمرو آن گروه دیگر بروند. این وضع ارگ است. شما حساب کنید که در کل افغانستان چه خبر است. شبکه حقانی اصلاً به خواسته‌ها و صحبت‌های رهبری طالبان توجهی ندارند و سراج الدین حقانی وزیر داخله خود را کمتر از امیرالمومنین نمیداند و پاسخگو نیست

The names and statistics of the 15 villages, the number of families and the approximate area of ​​the #Hazara areas in #Daikundi province, whose inhabitants have been threatened with expulsion and whose agricultural lands have been seized by the #Taliban: 1- Kandir village, 400 families, about 900 acres of land
2- Maidan-e-Malik village, 100 families, 200 acres of land
3- Shagholjeh village, 150 families, 400 acres of land
4- Kharkak village, 160 families, 420 acres of land
5- Bala Joi village, 300 families, 700 acres of land

نام و آمار روستاهای پانزده‌گانه، شمار خانواده‌ها و مساحت تقریبی مناطق هزاره نشین ولایت دایکندی که اهالی این روستاها تهدید به اخراج شده و زمین‌های کشاورزی آنان، توسط طالبان تصرف شده است:
۱- قریه کندیر،۴۰۰ خانواده،تقريبا ۹۰۰ جریب زمين
۲- قریه میدان ملیک، ۱۰۰ خانواده،۲۰۰ جریب زمین ۳- قریه شاغولجه، ۱۵۰ خانواده، ۴۰۰جریب زمین
۴- قریه خرکک، ۱۶۰ خانواده، ۴۲۰ جریب زمین
۵- قریه بالا جوی، ۳۰۰ خانواده، ۷۰۰ جریب زمین
۶- قریه راه رمه،۹۰ خانواده، ۲۷۰ جریب زمین
۷- قریه چپه جوی(امین آباد)، ۶۵۰ خانواده، ۱۷۰۰ جریب زمین
۸- قریه دهن ناله، ۳۸۰ خانواده، ۹۰۰ جریب زمین

افغانستان همیشه از قومگرایی ضربه خورده. کاری هم نمیشه کرد. عصبیت‌های قومی چنان ریشه دوانده و روز به روز با عملکرد دولت‌های حاکم بیشتر به آن دامن زده شده است. برای بسیاری از مردم افغانستان مقاومت پنجشیر مربوط به تاجیک‌ها و آن هم پنجشیری‌ها است و به آنها ربطی ندارد. ما هزاره‌ها که تمام قضایا را از عینک افشار میبینیم. فاجعه افشار اتفاقی بود که افتاد. قابل فراموشی هم نیست‌ ولی شرایط الان با آن زمان فرق دارد. البته عملکرد خود پنجشیری‌ها در انحصار قدرت زمانی که قدرت داشتند بی تاثیر نبوده و نیست‌. احمد مسعود منظورم نیست.

من همیشه در مورد نقش و نفوذ ایران در عراق میگفتم که همان نقش و نفوذی که پاکستان در افغانستان دارد ایران در عراق دارد. ولی این وقایع اخیر ثابت کرد که نه. پاکستان کل کشور افغانستان را گرفت ضمیمه خاک خودش کرد. چه طرحی. چه بازی استخباراتی‌ای. چه مهره‌چینی‌ای. یک دلیل سکوت جامعه جهانی در مقابل اقدامات پاکستان در افغانستان این است که پاکستانی‌ها رابطه خوبی هم با غرب هم با جهان عرب دارند. هم با ایران. با تنها کشوری که رابطه‌شان تنش‌آلود است هند است که باز هم دنیا از آن استقبال میکند.

دموکراسی در افغانستان یک دموکراسی وارداتی و با زور تفنگ‌ آمریکا بود‌. جامعه‌ی افغانستان نه از لحاظ اقتصادی و نه از لحاظ سواد و آگاهی شرایط پذیرش آن را نداشتند. یکی از دلایل عدم مقاومت توده‌ی مردم در برابر طالبان هم همین بود که برای خیلی‌ها فرقی بین جمهوریت و امارت نبود. در کوچه و خیابان اگر دختری را با سر و وضع مرتب یا با تیپ‌هایی خارج از قاعده‌های مرسوم میدیدند سری به نشانه تاسف تکان میدادند و میگفتند دموکراسی است دیگر. یا بعضی پسران که به دخترها متلک مینداختند میگفتند " وله چی یک دموکراسی کردی ". دموکراسی همچین معنایی بین توده‌ مردم داشت.

مقاومت الان پنجشیر با مقاومت قبلی بین سالهای ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۰ متفاوت است. در آن سالها یک جبهه بزرگ از اقوام و احزاب مخالف طالبان شامل جبهه مقاومت میشدند. حزب وحدت(هزاره)، جنبش(ازبک)، حاجی ظاهر قدیر و فرمانده حضرت علی(پشتون) از جلال آباد. همچنین دو مسیر اکمالاتی بدخشان ( از طریق واخان) و تخار( از طریق گمرک آی خانوم ) که به تاجیکستان وصل میشد در اختیار جبهه مقاومت بود. اکثر کشورهای همسایه به استثنای پاکستان از آنها حمایت میکردند و امکانات و تجهیزات میرساندند. امسال ولی وضعیت متفاوت است. کشورهای همسایه سکوت کرده‌اند

از دو سه ماه پیش بحث تامین‌ امنیت میدان هوایی کابل بعد از خروج آمریکایی‌ها مطرح بود.‌ ترکیه گفت تامین امنیت میدان با کمک آمریکا و پاکستان با من. اسم مجارستان را به دلیل کمک‌های فنی آورد. همه هم استقبال کردند. طالبان گفتند نخیر. همه خارجی‌ها بلااستثنا باید برن. این وسط ولی مذاکرات هم به همین سمت پیش میرفت. دولت افغانستان هم قبول کرده بود. کلاً ترکیه هر دفعه میخواد در مسئله افغانستان خودشو بیشتر دخیل کنه بدشانسی میاره. کنفرانس استانبول که قرار بود دولت موقت از توش دربیاد هم چندبار به تعویق افتاد و سرآخر کنسل شد.

هیچ کس در کابل این وضعیت را پیش‌بینی‌ نمیکرد. اوضاع از یک جایی به بعد از کنترل همه بازیگران خارج شد. هنوز در بهت هستم که چطور در ظرف کمتر از یک هفته همه چیز فرو ریخت. به معنای واقعی همه چیز حداقل در کابل عادی بود. همه در صدد اخذ ویزا از یک جایی بودند ولی عجله‌ای نداشتند. یا اگر ویزا داشتند برای خرید بلیط عجله‌‌ای نداشتند. من سر قیمت فروش ماشینم چانه میزدم. سر قیمت فروش وسایل خانه چانه میزدم. یک بار به ذهنم‌ خطور نکرد که پولم را از بانک بیرون کنم. همه چیز امن و امان بود. یکی از دوستانم دو هفته پیش اروپا بود. استوری گذاشت. گفتم برنگردی گفت کار دارم

من در پی‌ تطهیر آمریکا نیستم ولی آمریکا جایی به ما امضا نداده بود که ابد الابد خرج ما رو بده، حقوق و تجهیزات نیروهای امنیتی و دفاعی ما رو بده. ظرف بیست سال صدها ملیارد دلار در افغانستان خرج کردند. هم در بخش نظامی و هم غیرنظامی خود ما افغانها تا توانستیم فساد و دزدی کردیم. سرباز خیالی درست کردیم و پولش به جیب فرماندهان رفت. مکاتب خیالی درست کردیم و پولش به جیب مقامات رفت. ونتیلاتورهای اهدایی بخاطر بیماران کرونایی فروخته شد و به پاکستان رفت. سوخت مراکز نظامی دزدی میشد. پول سربازان شهید ارتش و پلیس حیف و میل میشد. افغانستان را فساد به اینجا کشاند.

شرایط فعلی حاصل سه چیز است. از بین رفتن روحیه سربازان، اختلافات داخلی و معاملات پنهانی. سربازان ارتش و پلیس به اندازه کافی تجهیزات دارند ولی طالبان با موتور سیکلت می‌آیند و همه جا را تصرف میکنند و اینها هم فرار میکنند‌. در واقع انگیزه‌ای برای مقاومت ندارند. دولت هم به دلیل مسائل قومی و جلوگیری از قدرتمند شدن گروهها و احزاب قومی نیروهای مردمی را تجهیز نمیکند و میگوید اگر آنها فعالیتی میکنند باید در چارچوب نیروهای ارتش و پلیس باشد. اشرف غنی کینه‌ای که از عطا و دوستم و محقق دارد به مراتب بیشتر از کینه او نسبت به طالبان است.

فرمانده #علیپور کیست و قضیه #بهسود چیست؟
بهسود یک ولسوالی ( فرمانداری ) هزاره‌نشین در غرب ولایت کابل است که مسیر رفت و آمد به آن از مناطق پشتون‌نشین میگذرد. خود بهسود کاملاً امن است ولی در مناطق پشتون‌نشینی که باید برای رسیدن به بهسود از آن عبور کرد دولت تسلط کافی ندارد و طالبان هر از گاهی دست به ناامنی و کشتار افراد غیرنظامی و مسافران هزاره این مسیر میزند و دولت هم عملاً هیچ کار خاصی برای تامین امنیت این مناطق نکرده و نمیکند. مضاف بر این هر سال عشایر افغانستان که به آنها کوچی گفته میشود و آنها هم پشتون هستند در بهار با گله و رمه‌ی خود