My Authors
Read all threads
യതോ ധർമ്മ സ്തതോ ജയഃ

മഹാഭാരതത്തിൽ പല ഘട്ടങ്ങളിലും ആവർത്തിച്ചുദ്‌ഘോഷിക്കുന്ന തത്ത്വശകലമാണ് യതോ ധർമ്മസ്തതോ ജയഃ എന്നത്. ‘ധർമമെവിടെയാണോ അവിടെ ജയം’ എന്നർഥം വരുന്ന ആ ആദർശവാക്യമാണ് ഭാരതത്തിന്റെ പരമോന്നത നീതിപീഠമായ സുപ്രീംകോടതിയുടെ ചിഹ്നത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഭാരതത്തിലെ വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികമുദ്രകളിൽ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അർഥപൂർണവും ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ ആപ്തവാക്യങ്ങൾ മിക്കതും വേദങ്ങൾ, ഉപനിഷത്തുകൾ, രാമായണം, മഹാഭാരതം, കാളിദാസാദി മഹാകവികളുടെ കാവ്യഗ്രന്ഥങ്ങൾ എന്നിവയിൽനിന്നൊക്കെ സ്വീകരിച്ച അമൂല്യങ്ങളായ വാക്യങ്ങളാണ്.
കൂട്ടത്തിൽ സന്ദർഭോചിതമായി നിർമിച്ച ചില വാക്യങ്ങളുമുണ്ട്. അവയിൽ മിക്കതും ഭാരതത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ലിപിയായ ദേവനാഗരിയിലാണ് ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. വിശാലമായ അവയുടെ ആശയം തിരിച്ചറിയുന്നതും വളരെ രസകരമാണ്.
ഭാരതസർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗികമുദ്രയായ അശോകസ്തംഭത്തിൽ സത്യമേവ ജയതേ എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. സത്യമേവ ജയതേ നാനൃതം എന്നാണ് മുണ്ഡകോപനിഷത്തിൽ നിന്നുദ്ധരിച്ച മന്ത്രത്തിന്റെ പൂർണരൂപം. സത്യം മാത്രം ജയിക്കുന്നു, അസത്യം ജയിക്കില്ല എന്നാണ് ഈ വാക്യം അർഥമാക്കുന്നത്.
സർവ്വേ ഭവന്തു സുഖിനഃ

ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഏതൊരവകാശത്തെയും സംരക്ഷിച്ചുനൽകാനുള്ള ബാധ്യതയോടുകൂടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മിഷൻ സുപ്രസിദ്ധമായ ശാന്തിമന്ത്രത്തിലെ സർവ്വേ ഭവന്തു സുഖിനഃ എന്ന പ്രഥമ പാദം ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
എല്ലാവരും സുഖമായിത്തീരട്ടെ എന്നാണ് ഈ പദ്യഭാഗം ആശംസിക്കുന്നത്.

ശരീരമാദ്യം ഖലു ധർമസാധനം

കാളിദാസ മഹാകവിയുടെ കുമാരസംഭവത്തിലെ ശരീരമാദ്യം ഖലു ധർമസാധനം എന്ന സുപ്രസിദ്ധമായ ശ്ലോകപാദമാണ് ആതുരചികിത്സാരംഗത്തെ പ്രമുഖരായ ഓൾ ഇന്ത്യാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ ആപ്തവാക്യം.
ഏതൊരുകാര്യവും ചെയ്യാൻ നമുക്ക് ആദ്യം വേണ്ടത് സ്വസ്ഥമായ ശരീര മാണ് എന്നാണ് ഈ വാക്യത്തിന്റെ സാരം.

സ്വാധ്യായാന്മാ പ്രമദഃ

സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഓഫ് എജുക്കേഷണൽ റിസർച്ച് ആൻഡ് ട്രെയിനിങ്- എസ്.സി.ഇ.ആർ.ടി.യുടെ (ഡൽഹി) മുദ്രയിലാകട്ടെ സ്വാധ്യായാന്മാ പ്രമദഃ എന്ന തൈത്തിരീയോപനിഷത്ത് ശിക്ഷാവല്ലിയിലെ
മന്ത്രഭാഗം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ‘അധ്യയനത്തിൽനിന്നും അധ്യാപനത്തിൽനിന്നും നീ തെറ്റിനടക്കരുത്’ എന്ന ഗുരൂപദേശമാണ് പ്രസക്തമായ മന്ത്രഭാഗത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്.
തത്ത്വം പൂഷൻ അപാവൃണു

‘സത്യത്തിന്റെ മുഖം എല്ലായ്‌പ്പോഴും കനകപാത്രംകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു’ എന്ന ഉപനിഷദ്‌ദർശനം പ്രസിദ്ധമാണ്. അജ്ഞാതമായ ആ സത്യത്തെ നീ തുറന്നുകാട്ടേണമേ എന്ന് ആത്മജ്യോതിസ്സിനോട് അകമഴിഞ്ഞുപ്രാർഥിക്കുന്ന ഈശാവാസ്യത്തിലെ തത്ത്വം പൂഷൻ അപാവൃണു എന്ന സൂക്തഭാഗമാണിത്.
യോഗഃ കർമ്മസു കൗശലം

സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസം പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിന്‌ സ്ഥാപിതമായ ഓൾ ഇന്ത്യാ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്‌നിക്കൽ എജുക്കേഷൻ (എ.ഐ.സി.ടി.ഇ.) തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഭഗവദ്ഗീതയിൽനിന്നാണ് ആശയം കടംകൊണ്ടത്.
പ്രവൃത്തിയിലുള്ള സാമർഥ്യമാണ് യോഗം എന്നർഥം വരുന്ന യോഗഃ കർമ്മസു കൗശലം എന്ന ഗീതയിലെ കർമയോഗത്തിലെ ശ്ലോകാംശമാണ് മുഖവാക്യമായി അവർ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ജ്ഞാന വിജ്ഞാനം വിമുക്തയേ

സർവകലാശാലാ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ ഗുണനിലവാരമുള്ളതാക്കാൻ സ്ഥാപിച്ച യു.ജി.സി.

എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാൻഡ് കമ്മിഷൻ ജ്ഞാന വിജ്ഞാനം വിമുക്തയേ എന്ന സൂക്തം ആദർശവാക്യമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അറിവും വിശേഷജ്ഞാനവും മോചനത്തിന് സഹായിക്കുന്നുവെന്നാണ് ഈ വാക്യത്തിന്റെ പൊരുൾ.
യോഗക്ഷേമം വഹാമ്യഹം

മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിൽ വിമുഖനായ അർജുനന് തത്ത്വോപദേശം നൽകുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്റെ യോഗവും ക്ഷേമവും ഞാൻ നോക്കിക്കൊള്ളാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.ഭഗവദ്ഗീതയിലെ യോഗക്ഷേമം വഹാമ്യഹം എന്ന ആ ശ്രീകൃഷ്ണവാക്യമാണ് എൽ.ഐ.സി.യുടെ മുഖവാക്യം.
കാറ്റിൽപ്പെട്ട ദീപനാളംപോലെ ഏതുനിമിഷവും അണഞ്ഞുപോയേക്കാവുന്ന മർത്ത്യജീവിതത്തിൽ കുടുംബത്തിന്റെ യോഗവും ക്ഷേമവും തങ്ങൾ വഹിച്ചുകൊള്ളാമെന്ന് എൽ.ഐ.സിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ

നാല് മഹാവാക്യങ്ങളിൽപെട്ട പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ എന്ന മഹാവാക്യമാണ് നവോദയ വിദ്യാലയസമിതിയുടെ ആദർശവാക്യം.

ലോകത്തിന്റെ നേത്രം വിശിഷ്ടമായ അറിവാണ്. ആ വിശേഷജ്ഞാനംതന്നെയാണ് ബ്രഹ്മം അഥവാ ഈശ്വരൻ എന്നെല്ലാം ഉദ്‌ഘോഷിക്കുന്ന ഐതരേയോപനിഷത് വാക്യവും
അറിവിന്റെ മഹത്ത്വത്തെത്തന്നെയാണ് പുകഴ്ത്തിപ്പാടുന്നത്.

നമ്മുടെ സർവകലാശാലകളിൽ

നിർമ്മായ കർമ്മണാ ശ്രീഃ

കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രയിൽ മലയാളം ലിപിയിൽ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ട നിർമ്മായ കർമ്മണാ ശ്രീഃ എന്ന ആപ്തവാക്യവും പ്രവൃത്തിയുടെ മഹത്ത്വത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. കളങ്കമില്ലാത്ത
പ്രവൃത്തികൊണ്ടാണ് ഐശ്വര്യം ഉണ്ടാവേണ്ടതെന്ന് ഈ വാക്യം നമ്മെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

കർമ്മണി വ്യജ്യതേ പ്രജ്ഞാ

വിടർന്ന താമരപ്പൂവിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ രാജമുദ്രയായ വലംപിരിശംഖും വ്യാസപീഠത്തിൽ ചേർത്തുവെച്ച താളിയോലഗ്രന്ഥവും അടങ്ങിയ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിൽ
കർമ്മണി വ്യജ്യതേ പ്രജ്ഞാ എന്ന്‌ ദേവനാഗരി ലിപിയിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

പഞ്ചതന്ത്രത്തിലെ മിത്രഭേദം എന്ന ഭാഗത്തിൽനിന്നും സ്വീകരിച്ചതാണ് ഈ സൂക്തം. ‘ഒരാളുടെ പ്രവൃത്തി, അയാളുടെ അറിവിനെ വ്യക്തമാക്കുന്നു’ എന്നാണ് ഈ സൂക്തത്തിന്റെ സാരം.
തമസോ മാ ജ്യോതിർഗമയ

കണ്ണൂർ സർവകലാശാലയുടെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിലെ തമസോ മാ ജ്യോതിർഗമയ എന്ന സൂക്തം ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷത്തിലുള്ളതാണ്.

അജ്ഞാനമാകുന്ന അന്ധകാരത്തിൽനിന്ന് എന്നെ അറിവിന്റെ പ്രകാശവീഥിയിലേക്ക് നയിച്ചാലും എന്നർഥം വരുന്ന ഈ പ്രകാശപ്രാർഥന പഞ്ചാബ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി, ജമ്മു യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി
എന്നിങ്ങനെ ഒട്ടനവധി സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും ആദർശസൂക്തമാണ്.

വിദ്യയാ അമൃതമശ്നുതേ

മഹാത്മാഗാന്ധി (എം.ജി) യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിൽ ഈശാവാസ്യോപനിഷത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ വിദ്യയാ അമൃതമശ്നുതേ എന്ന മന്ത്രഭാഗമാണ് ആദർശവാക്യമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
വിദ്യകൊണ്ട് അമരത്വത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു എന്നർഥംവരുന്ന ഈ മന്ത്രഭാഗം വിദ്യയുടെ മറ്റൊരു മഹത്ത്വത്തെയാണ് വെളിവാക്കുന്നത്.

നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് എജുക്കേഷണൽ റിസർച്ച് ആൻഡ് ട്രെയിനിങ് (എൻ.സി.ഇ.ആർ.ടി.) എന്ന ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ-പരിശീലന സ്ഥാപനത്തിന്റെ മുദ്രയിലും വിദ്യയാ അമൃതമശ്നുതേ
എന്ന ഇതേ മന്ത്രമാണ് ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

ജ്ഞാനാദേവ തു കൈവല്യം

കാലടി ശ്രീശങ്കര സംസ്കൃത സർവകലാശാലയുടെ ജ്ഞാനാദേവ തു കൈവല്യം എന്ന ആദർശസൂക്തം ശ്രീശങ്കരന്റെ ഭാഷ്യഗ്രന്ഥത്തിൽനിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടതാണ്. സമസ്തദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം അറിവിലൂടെ മാത്രമേ ലഭിക്കുകയുള്ളൂ
എന്ന് നമ്മെ ഉപദേശിച്ചുകൊണ്ട് ഈ സൂക്തം അറിവിന്റെ മഹത്ത്വത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

തേജസ്വി നാ വധീതമസ്തു

കേരളത്തിലെ ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയായ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ്‌ ടെക്‌നോളജി (കുസാറ്റ്) ഔദ്യോഗിക മുദ്രയിൽ വിശ്വപ്രസിദ്ധമായ ഉപനിഷദ് ശാന്തിമന്ത്രത്തിലെ
തേജസ്വി നാ വധീത മസ്തു എന്ന ഭാഗം മലയാളത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

കഠോപനിഷത്തിലും തൈത്തിരീയോപനിഷത്തിലെ ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലിയിലും ആവർത്തിച്ചുകാണുന്ന, ഗുരുശിഷ്യബന്ധത്തിന്റെ ദൃഢതയെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന ഈ മന്ത്രപാദത്തിന്റെ അർഥം ഞങ്ങൾ പഠിച്ചതെല്ലാം തെളിഞ്ഞുവരട്ടെ എന്നതാണ്.
യത്ര വിശ്വം ഭവത്യേക നീഡം

യജുർവേദത്തിൽനിന്നെടുത്തതാണരവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ സ്ഥാപിച്ച വിശ്വഭാരതി സർവകലാശാലയുടെ യത്ര വിശ്വം ഭവത്യേക നീഡം എന്ന ആപ്തവാക്യം. ഇവിടെ ലോകം ഒരു പക്ഷിക്കൂടായി ഭവിക്കുന്നു എന്നാണ് ഈ വചനത്തിന്റെ അർഥം.

കടപ്പാട് : മാതൃഭൂമി
Missing some Tweet in this thread? You can try to force a refresh.

Enjoying this thread?

Keep Current with Sreehari V

Profile picture

Stay in touch and get notified when new unrolls are available from this author!

Read all threads

This Thread may be Removed Anytime!

Twitter may remove this content at anytime, convert it as a PDF, save and print for later use!

Try unrolling a thread yourself!

how to unroll video

1) Follow Thread Reader App on Twitter so you can easily mention us!

2) Go to a Twitter thread (series of Tweets by the same owner) and mention us with a keyword "unroll" @threadreaderapp unroll

You can practice here first or read more on our help page!

Follow Us on Twitter!

Did Thread Reader help you today?

Support us! We are indie developers!


This site is made by just two indie developers on a laptop doing marketing, support and development! Read more about the story.

Become a Premium Member ($3.00/month or $30.00/year) and get exclusive features!

Become Premium

Too expensive? Make a small donation by buying us coffee ($5) or help with server cost ($10)

Donate via Paypal Become our Patreon

Thank you for your support!