Strafzaken houden de gemoederen soms flink bezig. Zonder de zaak te kennen, staan velen al met hun oordeel klaar. Vroeger was dat beter. Of niet? Niet per se. Dat blijkt uit de gebeurtenissen rond de strafzaak tegen Hendrik Jacobus Jut, die vandaag in 1851 werd geboren. (1/20)
Jut en zijn vrouw zaten krap bij kas. Daarop besloten ze een rijke weduwe thuis te beroven. Aangekomen in het huis, leidt de vrouw van Jut de weduwe af. Jut kan daardoor de dienstbode om het leven brengen door haar neer te steken. Dan brengt hij de weduwe om het leven. (2/20)
Jut en zijn vrouw gaan er met de kostbare bezittingen van de weduwe vandoor. De gebeurtenissen leiden tot maatschappelijke woede die zich ook richt op de verdachte – niet Jut – die wordt aangehouden. De verdachte probeert in zijn cel zelfmoord te plegen. Later worden … (3/20)
… nog twee verdachten aangehouden, maar uiteindelijk moet de politie hen laten gaan. “Hun schuld scheen vast te staan, hunne vrijlating na maanden lange gevangenis werd een bewijs van de krachteloosheid der politie genoemd (…)”, volgens een van de boeken over de zaak. (4/20)
Tweeënhalf jaar later komt Jut als verdachte in beeld nadat onder andere zijn vermogen argwaan wekt. Jut en zijn vrouw worden al snel als verdachten in de zaak aangehouden. Ze worden beiden vervolgd voor het medeplegen van de moorden en de diefstal uit de woning. (5/20)
Tijdens de strafzaak neemt Jut alle schuld op zich om zo zijn vrouw buiten schot te laten. Zijn vrouw verklaart van niets te weten, maar verklaarde eerder anders. Een kort verslag van deze zitting is gepubliceerd in het Weekblad van het Regt: …chive.library.maastrichtuniversity.nl/Bladeren?Docum…. (6/20)
Het openbaar ministerie keek anders naar de zaak en eiste voor beide verdachten levenslang voor het medeplegen van de twee moorden en de diefstal. Het Hof Den Haag oordeelde op 6 mei 1876 anders: voor de moorden werd Jut alleen verantwoordelijk gehouden. Beide … (7/20)
… verdachten werden veroordeeld voor het medeplegen van de diefstal. Jut kreeg een levenslange tuchthuisstraf; zijn vrouw twaalf jaar: …chive.library.maastrichtuniversity.nl/Bladeren?Docum….

De zaak hield de gemoederen flink bezig, wat blijkt uit de diverse boeken die over de zaak verschenen. (8/20)
Hiervoor citeerde ik uit een van die boeken. Een ander is “Regtsgeding tegen Hendrik Jacobus Jut en zijne huisvrouw Christina Goedvolk”: lib.ugent.be/catalog/ggc01:…. Daarin worden ook de getuigenverklaringen besproken. Een daarvan is van koopvrouw Mietje Sap. Als zij de eed… (9/20)
… moet afleggen zegt ze: “Zoo waarlijk helpe mij God almagtig!... En de moordenaars aan de galg.” De voorzitter van het Hof laat over die laatste toevoeging zijn ongenoegen blijken, maar de koopvrouw vertolkt een gevoel dat onder meer mensen leeft. Dit ondanks dat de … (10/20)
… doodstraf in 1870 werd afgeschaft. Op die gevoelens speelde een kermisuitbater handig in door zijn attractie om te dopen tot: de kop van Jut. Een attractie die tot op de dag van vandaag nog op diverse kermissen is te vinden.

Deze geschiedenis bevat actuele lessen. (11/20)
Ik denk aan de toetsing van de voorlopige hechtenis van de drie verdachten die later onschuldig bleken. Zeker, er waren veel getuigen die naar hen wezen, dus dat maakt de beslissing begrijpelijk. Maar de verdachten hebben lang en uiteindelijk onschuldig vastgezeten. (12/20)
De eerste verdachte in latere zaak van Jut probeerde zelfmoord te plegen, terwijl hij onschuldig was. Zijn uitspraak dat zijn onschuld zou blijken, werd door de rechter weggehoond. Is er voldoende gezocht naar onlastend bewijs? Of woog de volkswoede teveel mee? (13/20)
Op de hedendaagse praktijk in Nederland is ook de nodige kritiek: njb.nl/blogs/voorlopi…. Eerder dit jaar werd Nederland in drie Straatsburgse zaken veroordeeld voor de tekortschietende motivering van rechterlijke beslissingen over voorlopige hechtenis. (14/20)
De kritiek van het Straatsburgse Hof is dat steeds louter met standaardoverwegingen en zonder verdere uitleg is gemotiveerd. “Als je niet kunt uitleggen waarom je voorlopige hechtenis oplegt, moet je dat ook niet doen” werd er eerder al bepleit. njb.nl/blogs/geen-voo…. (15/20)
Uitleggen is van belang. Naar de verdachte, maar ook naar de maatschappij. Dat geldt voor een beslissing om voorlopige hechtenis wel of niet te laten voortduren, maar ook voor het uiteindelijke vonnis in de zaak.

Uit ervaring weet ik dat een uitspraak in “klare taal” … (16/20)
…schrijven meer tijd kost dan dat in jargon te doen. Tijd die we als rechters eigenlijk al te weinig hebben. Maar al zou je alleen de strafmotivering al in toegankelijk Nederland schrijven, dan zou dat het maatschappelijk draagvlak voor een vonnis zeker kunnen vergroten. (17/20)
De geschiedenis van Jut leert helaas ook dat onderbuikgevoelens lastig te bestrijden vallen. Het onbegrip van het vrijlaten van de drie verdachten vanwege gebrek aan bewijs: “krachteloosheid der politie”. De roep om de doodstraf, die werd afgeschaft omdat men (toen al) … (18/20)
… tot het inzicht was gekomen dat alleen zwaar straffen de maatschappij niet veilig maakt. Of zoals @trouw onlangs kopte: “’Slimmer straffen’ biedt ex-gedetineerden toekomst” trouw.nl/binnenland/sli….

Misdaad moet worden vergolden, maar herhaling moet worden voorkomen. (19/20)
Dat kan in een concrete zaak betekenen dat er relatief mild wordt gestraft. Niet om de verdachte te matsen, maar omdat dit de maatschappij werkelijk veiliger maakt. Aan de rechter de dure plicht om dat goed uit te leggen, juist als om de kop van Jut wordt geroepen. (20/20)

• • •

Missing some Tweet in this thread? You can try to force a refresh
 

Keep Current with Rechter Jos (Jos Vink)

Rechter Jos (Jos Vink) Profile picture

Stay in touch and get notified when new unrolls are available from this author!

Read all threads

This Thread may be Removed Anytime!

PDF

Twitter may remove this content at anytime! Save it as PDF for later use!

Try unrolling a thread yourself!

how to unroll video
  1. Follow @ThreadReaderApp to mention us!

  2. From a Twitter thread mention us with a keyword "unroll"
@threadreaderapp unroll

Practice here first or read more on our help page!

More from @rechterjos

26 Jan
Ik heb het volgens mij niet eerder meegemaakt dat de Tweede Kamer het presteert om op een dag twee haaks op elkaar staande signalen af te geven. Vanmiddag nam de Kamer een aantal moties aan naar aanleiding van de toeslagaffaire. In een van die moties trok de Kamer … (1/6)
… het boetekleed voor zijn aandeel daarin aan. “De Kamer (…) erkent dat de Tweede Kamer medeverantwoordelijk is voor wetgeving die in de uitvoering zeer hardvochtig heeft uitgepakt en daarmee voor het leed dat in het rapport Ongekend onrecht beschreven wordt”. (2/6)
In diezelfde motie staat ook dat adviezen over het opnemen van een hardheidsclausule in de wind zijn geslagen. (Lees hier de volledige tekst: bit.ly/3iMlRcp.) Wat schetst in ieder geval mijn verbazing? Direct na het aannemen van onder andere deze motie vergadert… (3/6)
Read 6 tweets
23 Jan
Sinds gisteren wordt er voor het eerst in decennia gebruik gemaakt van het staatsnoodrecht, nu om een avondklok in te voeren. Hoe zit dat juridisch? (Dit is een bewerking van een draad(je) van 17 maart jl. over het staatsnoodrecht: bit.ly/3sS0KtR.) (1/25)
De wet- en regelgeving die in Nederland geldt, is gemaakt voor de situatie waarin de maatschappij normaal functioneert. Voor o.a. (dreigende) grote ordeverstoringen, zoals forse rellen, kan de burgemeester op grond van de Gemeentewet een noodverordening uitvaardigen. (2/25)
Die bevoegdheid gaat best ver. De burgemeester mag met een noodverordening afwijken van alle geldende wettelijke voorschriften, behalve de Grondwet. De noodverordening moet worden ingetrokken als de noodsituatie ophoudt te bestaan. Hoe ver deze bevoegdheid ook gaat … (3/25)
Read 25 tweets
5 Jan
Onlangs werd een uitspraak van oktober 2019 gepubliceerd over de gemeente Wijdemeren die € 7.000 terugvorderde van een vrouw in de bijstand: bit.ly/3pNDDhx. De kritiek op ook de rechter was niet mals: hardvochtig, regelblind, niets geleerd van de toeslagaffaire. (1/17)
Dit zijn enkele opmerkingen, maar er waren er veel meer. Ik begrijp die kritiek ook, zeker als je de rechter ziet als iemand die in elke zaak volledig naar eigen wens een oordeel kan vellen. Dat beeld van een rechter vind ik niet heel gek. De meeste rechtszaken die de… (2/17)
…media halen, zijn strafzaken. Hoewel het openbaar ministerie de verdenking uit en het strafdossier aanlevert, is de rechter geheel vrij daaruit te halen wat hij voor zijn of haar oordeel gebruikt. Vindt de strafrechter nader onderzoek nodig, bijvoorbeeld getuigen… (3/17)
Read 17 tweets
2 Apr 20
Gisteren debatteerde de Tweede Kamer met de regering over de coronacrisis. Een aantal politieke partijen vroeg in dat debat aan de regering waarom godsdienstige en levensbeschouwelijke bijeenkomsten nog niet waren verboden. Maar kan dat wel? Een draadje. (1/11)
De regering wees erop dat godsdienstige en levensbeschouwelijke bijeenkomsten worden beschermd door de Grondwet. Dit recht is erkend in artikel 6. De wet kan daar wel beperking op aanbrengen als het buiten gebouwen of besloten plaatsen wordt uitgeoefend. (2/11)
En daar wringt de schoen: dit recht wordt binnen gebouwen uitgeoefend.

Maar hoe zit dat in crisistijd? Nu worden alle maatregelen in noodverordeningen van de voorzitters van de veiligheidsregio’s vastgelegd. “Daarbij kan van andere dan bij de Grondwet gestelde… (3/11)
Read 11 tweets
17 Mar 20
De overheid neemt maatregelen om #COVID2019 zoveel mogelijk te beheersen. Hoe zit dat juridisch? @openbareorde (bit.ly/2UeFVrV) en @KluwerNJB (bit.ly/3d8dWmo) publiceerden erover. Maar hoe ver gaan de bevoegdheden van de overheid? Een draad(je). (1/22)
De wet- en regelgeving die in Nederland geldt, is gemaakt voor de situatie waarin de maatschappij normaal functioneert. Voor o.a. (dreigende) grote ordeverstoringen, zoals forse rellen, kan de burgemeester op grond van de Gemeentewet een noodverordening uitvaardigen. (2/22)
Die bevoegdheid gaat best ver. De burgemeester mag met een noodverordening afwijken van alle geldende wettelijke voorschriften, behalve de Grondwet. De noodverordening moet worden ingetrokken als de noodsituatie ophoudt te bestaan. Hoe ver deze bevoegdheid ook gaat … (3/22)
Read 22 tweets
10 Feb 20
Gisteren sprak Herman Tjeenk Willink in @Buitenhoftv over de rechtstaat. bit.ly/2Sd3UrS Hem werden vragen gesteld over een aantal recente uitspraken van de rechter waarbij wetgever en regering zijn teruggefloten. Zijn dat soort uitspraken nieuw? Een draadje. (1/12)
Nee. Een voorbeeld is het plakkaat van 19 mei 1673 waarmee de Staten-Generaal optraden tegen het beledigen van overheidsdienaren in Brabant. In het ergste geval moest op zo’n belediging de doodstraf volgen. De Brabantse rechters hebben het plakkaat gelaten voor wat het was (2/12)
De wetgever vaardigde regels uit, maar de rechter maakte er recht van.

Met de opkomst van de democratische rechtsstaat is het besef gekomen dat niet alleen de rechter recht moet maken. Ook de wetgever is dat verplicht. Zo begon de wet zelf ook recht te worden. (3/12)
Read 13 tweets

Did Thread Reader help you today?

Support us! We are indie developers!


This site is made by just two indie developers on a laptop doing marketing, support and development! Read more about the story.

Become a Premium Member ($3/month or $30/year) and get exclusive features!

Become Premium

Too expensive? Make a small donation by buying us coffee ($5) or help with server cost ($10)

Donate via Paypal Become our Patreon

Thank you for your support!

Follow Us on Twitter!

:(